Ұстаз Алмас Алматов жайлы айтсақ, арғы тегі мен ата-анасы туралы сөз қозғамау мүмкін емес. Қандай да бір басқосу болмасын, Алмас ағамыз ата-бабасының тарихына бір тоқталмай өтпейді.
Кешегі қазақ үшін қиын-қыстау заманда бүтін бір ауылды діншіл деп таныған белсенділер алақұйын әрекетімен әй-шәйға қаратпай қырып салған екен. Шолақ белсенділер ойына келген ылаңды салғанын естігенде қайран жүрек дүрсілін баса алмай қалады… Міне, осы дүрбелең кезеңде Алмат қожаның тоғыз баласынан Нұрмахан ғана түрлі қақтығыс-соқтығыстың арасынан арпалысып, құдай сақтап аман қалады. Алмас ағамыз осы жайттар жайлы қысқаша айтқанның өзінде бір нүктеге ұзақтау қарап, көзінің жиектері қызара сөзін жалғастырады.
Жылдар өте Нұрмахан қожа Төлеу апамызбен бас қосады. Ол кісі атақты Төремұрат палуанның қызы болатын. Алмас ағамыз нағашылары жайлы айтқан уақытта жан-жақты тарихпен өре әңгімелеп, еріксіз басқа әлемге енгізіп жібереді. Нұрмахан қожа мен Төлеу апамыздан Серік, Алмасбек, Болатбек, Оразбек, Шырынкүл атты ұл-қыздар өрбіп, өніп-өседі. Төлеу апа көкірегі көмбе, қазына кісі ғой, әкесі Алмасжаннан үлкен үміт күтетінін үнемі айтып отырады екен.
Бір күні бала Алмас сабағына дайындалып жатып, сол кездегі мектеп берген кітаптардан жаттаған: «Ленин – ата, біз – ұлан, Сенен туған шат көңіл. Сенің нұрлы шұғылаң – бізге әперген жақсы өмір» деген тақпақты айтып берген сәтте, әкесі Нұрмахан шамалы кідіріп, «Шырағым, бұның орнына сауабы мол өлең жаттау керек қой» дейді. Бала Алмас «Сонда бұл қандай өлең?» деген ойда қалады.
«Ата балаға сыншы» деген, әкесі баласының өлең жаттауға талабы бар екенін сол кезде байқап жүрген екен. Өздерін қырып салған солақай саясаттың ырқына ермей, қазақтың ескіден келе жатқан ақын-жырауларының өлең, жыр-қиссаларын жаттағанын жөн көрген екен ғой, жарықтық. Көп ұзамай ұлын Олжабай жырауға әкеліп, «Сауабы мол сөздеріңізден біздің Алмасжанға берсеңіз» деп қолқа салады. Сол күннен бастап Алмас ағамыз сауабы мол сөзге ден қойып, сүлейлер сүрлеуіне түскен еді.
Алмас ағамыздың жыраулық өнерге келуінің өзі Жаратқанның жарылқауы, ата-анасының қалауы деп түсінемін. Ізінен шәкірт болып еруіме марқұм әкем Орынбек Шәріпұлы мен анам Тұрды Құдайбергенқызы ықпал етті. Бір ауылдан шыққан Шәріп атамыз бен Дәріш әжеміз Нұрмахан қожа атамызбен, Төлеу әжемізбен замандас, сыйлас жандар болған. Одан өрбіген Алмас ағамыздың ұлдары Дәулет, Бағдат, Шахмардан, Зейнолла, Ғайнолла інілеріміз – ізгілігі мол, өнегелі, өсіп-өнген әулеттің жалғасы.
Алмас ағаймен әріптес болып, Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінде «Дәстүрлі өнер – жыр» кафедрасында Жұмабек Аққұлов, Амандық Бүрлібаев, Шолпан Биімбетова, Руслан Ахметов, Ақмарал Ноғайбаева сынды өнер өкілдері бірге қызмет еттік. Керемет уақыт еді. Жұмыстан шығып Төле би көшесімен ағайдың үй жағына жаяу қайтамыз. Үйге келгесін кішкентай Зейнолла мен Ғайнолла маған еркелеп, тәтті алуға аз-маз тиын-тебен сұрайды. Бір күні былай дедім: «Егер терме жаттасаңдар, ақша беремін». Сол-ақ екен екі-үш күн өте түсте ағаймен үйге келсек, екеуі жарыса Базар жыраудың толғау-термелерін төгілдіріп бара жатыр. Мен қарыз боп қалмайын деп, жаттаған жыр жолдарына алдын ала келіскен пұлымды төледім. Сонда Алмас ағай: «Кезінде әкем «сауабы мол сөз» деп маған осы өлеңдерді жаттатып еді, Серікжан. Бұл әдісті балаларға жақсы қолдандың» деп ризашылығын білдірді.
Мерейтойы қарсаңында жырауға Мемлекет басшысы ІІІ дәрежелі «Барыс» орденін табыстағаны ұлттық өнердің көш басында жүрген ағамызға берілген лайықты баға деп білеміз. Одан қалды, ел-жұрттың ыстық ықыласының көрінісі. Дәстүрлі өнер жолында қаншама шәкірт тәрбиелеп, даңғыл жол ашып берген Алмасбек Нұрмаханұлындай ұстаздың салиқалы сөзі, саңлақ өнері тарихта қалды.
Серік ЖАҚСЫҒҰЛОВ,
Мәдениет саласының үздігі
