Кейінгі жылдары өңірде өндіріс орындары көптеп ашылып, өнім өндіре бастады. Олардың қатарында шыны, айна, кірпіш зауыттары мен жиһаз фабрикасы да бар. «Достық» ЖК облыста алғашқылардың бірі болып, қапталған шыны өндіру цехын ашты.
Өндіріс орнының жалпы аумағы – 1 гектар. Оның ішінде 2000 шаршы метрі қойма, 600 шаршы метрі қапталған шыны өндіру цехы. Сондай-ақ ламинация цехы 500, кеңсе 220 шаршы метрді құрайды. Қазір цехта 20-ға жуық адам еңбек етеді. Кәсіпкер жергілікті 100-ден аса цехпен жұмыс істейді. «Достық» ЖК басшысы Жасұлан Пржанов алдымен нысан аумағын таныстырып, қапталған шыны өндіру цехының жұмыс процесін көрсетті.
Жиналған әйнектер тізіліп тұр. Қапталған шыны өндіру цехына бас сұқтық. Мұнтаздай таза ғимарат. Заман талабына сай. Толық автоматтандырылған технология. Кезекті тапсырыс орындалуда. Жұмысшылар да шаруасына тиянақты. Байқағаным, бәрі де жергілікті жастар. Бұрын цех дегенде көз алдымызға басқаша көрініс елестейтін. Көне ғимарат, қол еңбекті қажет ететін құрал-жабдықтар. Мамандардың формасы май, бояу жағылған күйде жүретін. Кейінгі кездері бұл көрініс мүлде өзгерген. Себебі қаншама ірілі-ұсақты өндіріс орындарында болып жүрміз. Бастысы жаңа нысан, робот техника, жылжымалы лента бойына салынған шикізат бірнеше уақыттан кейін дайын өнімге айналуда. Қара жұмыс істеп жүрген маман жоқ. Әлгі процесті тек бағдарлама арқылы басқарып, нұсқаулық берсе жеткілікті. Автоматтандырылған техника өзі атқарады. Қапталған шыны өндіру цехында да жұмыс процесі дәл осылай өрбіп жатыр.
– Бұл өңірдегі алғашқы жаңа технологиямен жабдықталған, қапталған шыны өндіретін цех деп айта аламын. Облыста құрылыс қарқынды. Сол себепті оған сұраныс жоғары.
Өздеріңіз көргендей сыртта жиналған әйнек мұнда келгеннен кейін кесу станогына түседі. Тұтынушының тапсырысы бойынша размері бағдарламаға беріледі де, бірнеше бөліктерге бөлінеді. Тіпті технология әйнектің бір бұрышына жеке кәсіпкердің белгісі мен сатып алушының есімі жазылған жапсырма жабыстырады. Бұл станок күніне 1000 шаршы метр әйнекті кеседі. Келесі станок қапталған шыны арасына салынатын алюминий рамкасын жасайды. Ол да ұқыптылықпен жүзеге асырылады. Одан әрі кесілген әйнек жуу құралына жіберіледі. Онда фильтірленген су пайдаланылады. Қайта-қайта жуылған әйнек кептіріліп, мұнтаздай таза етіп шығады. Енді алюминий рамканың ішіне түйіршіктелген зат салынады. Ол рамка ішінде ауа, ылғал болмауын алдын алады. Мұны робот атқарады. Келесі станокта жуылған таза әйнектің шетіне герметикті робот айналдырып жағады. Екі қабат әйнек осылай дайын өнімге айналады. Оны жинауға да техника қолданылады. Әрі қарай бір күн тұрады да келесі күні тапсырыс беруші алып кетеді. Негізінен бұл шыны терезе, есікке және өзге де құрылысқа қолданылады. Сондай-ақ әйнек қалдықтарын да ысырап етуге жол бермейміз. Оны қайта шыны зауытына жібереміз. Өйткені қайта өңделуге жарамды, – дейді Жасұлан Пржанов.
Қапталған шыны өндіру цехының жұмысын көргеннен кейін келесі цехқа бардық. Онда ламинация жасауға арналған станок орналасқан. Терезеге арналған пластик профильдер тақтайдай жиналған. Алдымен профиль көлеміне қарай кесіліп, станокқа жіберіледі де, түрлі-түсті пленка жабыстырылады. Кәсіпкер ламинация жасайтын технологияны Түркиядан алдырған. Құны 30 млн теңге. Сапасы өте жоғары. Ламинатталған пленка жапсырылғаннан кейін, профиль 6 данадан жиналады. Дайын өнімді буып-түюді де техника атқарады. Пленка түсін тапсырыс беруші өзі таңдайды. Негізінен пленка Алматыдан әкелінеді. Кореялық өнім. Желімді тікелей Германиядан алдырады. Бұл цех былтыр толық іске қосылыпты.
Кәсіпкерден кадр жайын да сұрадық.
– Мұнда жұмыс істейтіндердің басым бөлігі жастар. Көпшілігі осында келіп тәжірибе жинайды. Мәселен жаңа ламинация цехындағы екі маман бастапқы кезде жүк түсіруші болып қабылданған. Елгезек, ынталы болғаннан кейін, техниканың тілін арнайы мамандар үйретті. Тез меңгеріп алды. Қазір олар нағыз маманға айналды. Сондықтан мұнда келгендер істі практика барысында үйренеді. Қапталған шыны өндіру цехындағы жастарды да бастапқы кезде баулыдық. Автоматтандырылған техниканы үйреніп, жұмыстарын ұқыпты атқаруда. Маман таңдауда мәселе жоқ. Сондай-ақ жұмысшыларға барлық жағдай жасалған. Асхана жұмыс істейді. Ыстық тамақпен қамтылған, – дейді ол.
Бұл аумақтың жұмысын көргеннен кейін шағын қоймаларды араладық. Онда қажетті техникалар, желімдер мен терезеге қажетті тордан бастап, барлық бұйымдар бар. Сапалы шикізаттың басым бөлігі сырт елдерден әкелінеді. Олармен арнайы келісімшарт жасалған.
– Жаңадан салынған қоймаларда тауар сақталады. Ең үлкенінің ұзындығы 100 метр. Әлі де атқарылатын жұмыс көп. Осы қойманың қабатына биыл жаңа қойма саламыз. Ал бұл жерге барлық цехты топтастырамыз. Қапталған шыны өндіру цехы да жаңадан салынған. Нысан соңғы жабдықтармен бой көтерді. Ыстық, суыққа төзімді материалды қолдандық. Шүкір, қыста бірқалыпты жылу ұстап тұр. Жұмысшылар үшін де арнайы бөлмесі бар. Киім ауыстырып, тынығуға болады, – дейді цех басшысы.
Соңғы нысанда заманауи үлгідегі екі станок орналасыпты. Станок есік бұрыштарын қысуға арналған. Мәселен жұмысшы тапсырысқа қарай есіктің қаңқасын жасаса, станок бұрышын берік етіп қысып береді. Бұл жоғары технологиямен жасалғандықтан қателік жіберілмейді. Бастапқы кезде кәсіпкер профильді кесіп, бұрышын қысуды ғана жасайтын, кейін тұтынушылардың талабын ескеріп, өздері жинауға кірісіпті. Қазір дайын есікке тапсырыс беруші көп.
Цех жұмысын көру барысында кәсіпкердің ең алдымен сапаға мән беретінін аңғардық.
– Бұл салаға 2005 жылдары келдім. Жай жұмысшы болдым. Ол тұста Алматы қаласында едім. Терезеге қажетті материалдарды саттық. Кейін Астана қаласынан филиалы ашылып, сонда ауыстым. Бір жылдан кейін Қызылордада ашылып, мені жауапты маман етіп жіберді. Уақыт өте, мекеме жабылып қалды. Қайта Алматыға оралып, түрік компаниясында жұмыс істедім. 2011 жылы компанияның Қызылордада филиалы ашылып, осында келдім. Кішкентай кеңседе 4-5 адам еңбек еттік. Пластик профильдерін сата бастадық. 2013 жылы түрік компаниясы еліміз бойынша жабылды. Сол кезде маған ой келді. Бір жағынан бұл салада әжептеуір тәжірибе жинадым. Кеңсені өзім ашып, тұрақты тұтынушыларды ұстап қалу керек болды. Түріктермен келісіп, қоймадағы затты алып, ісімді бастап кеттім. Қаражат жеткіліксіз болса да, тәуекел еттік. Несие алдым. Тапқан ақшаның бәрін айналымға құйдым, – дейді Жасұлан Пржанов.
Ол ісі алға басу үшін табандылықпен еңбек етті. Сауда саласының қыр-сырын меңгерді. Бастапқы кезде терезеге қажетті барлық өнім түрлерін алдырып, цехтарға өткізді. 2015 жылдан бастап пластик профильдерін де сата бастады. Оны Шымкент қаласынан алдыратын. Кейін тікелей Ташкентке тапсырыс берді. Пластиктен бөлек алюминий профильдерін де қосты. Осылайша тұтынушының сұранысына сай тауар түрлерін көбейтті. 2021 жылы база ашу үшін қолайлы орын қарастырды. Қараусыз қалған жерді сатып алды. Оған «Даму» қоры арқылы қаражат алып, қойма мен кеңсені заман талабына сай етіп салды.
– Жаңа орынға көшіп келгеннен кейін аллюминийден терезе, есік құрастыратын цех аштық. Былтыр ақ профильдің бетіне пленка жапсыратын цехты қостық. Ол жай пленка емес күннен, суықтан қорғайтын қасиетке ие. Түрлі-түсті болады. Станокты Түркия елінен алдырдық. Осылайша станокты 2025 жылдың маусым айында қолдана бастадық. Арнайы мамандар орнатып, қалай жұмыс істейтінін өзіміздің жұмысшыларға үйретті. Ламинация цехы іске қосылған күннен бастап-ақ нәтиже берді. Қапталған шыны өндіру цехын салу үшін қосымша жер алып, нысан аумағын кеңейттік. Алюминий профильді құрастыруды бастадық. Бұны жеке адамдарға емес, ірілі-ұсақты цехтарға жасаймыз. Өйткені бұрышын қысуға тек арнайы құрылғыны қолданамыз. Станокты «Даму» қоры арқылы сатып алдық, – дейді кәсіпкер.
Қапталған шыны өндірісіне қажетті әйнекті жергілікті шыны зауытынан алдырады.
– Айта кету керек, қапталған шыны өндірісін кәсіп етіп отырғандар процестің бәрін қол еңбегімен атқарады. Ал біз мұны жаңа технология, яғни автоматтандырылған құрылғылар арқылы жүзеге асырамыз. Бұл өңірдегі алғашқы қапталған шыны өндіру цехы десек те болады. Жалпы, бұл оңай іс емес. Аса ұқыптылықты қажет етеді. Себебі, шыны өте нәзік бұйым. Қолданыс барысында қате кетпеуі керек – дейді цех басшысы.
Маман ретінде терезенің сапасы ең маңызды дүние екенін түсіндірді. Оның айтуынша, терезе үйдің негізгі көзі әрі жарық, жылу қабылдайды. Шаң-тозаңнан қорғайды.
– Үйді заман талабына сай етіп соғып, бірақ арзан терезе қоятындар да бар. Сол себепті көпшілік пластик терезелердің буланып, көгеріп кететініне шағымданады. Ол сапасына әрі тұрғынның өзінің пайдалану әдісіне де байланысты. Терезе таңдағанда әрбір деталіне мән берген дұрыс. Мысалы менен сапалы тауар алғанымен кәсіпкер оны дұрыс құрастыра алмауы мүмкін. Содан сапасы төмен терезе қойылады. Оның жарамдылығы да сын көтермейді. Осыны ескере келе енді терезені де құрастыруды қолға аламын. Жаңа жоғарыда атап өттім, осы жылы жаңа қойма салып, қазіргі қойманы цехқа айналдырамын. Сол жерге жылжымалы, автоматтандырылған лента технологиясы қойылады. Сонда шикізат бір лента бойында дайын дүниеге айналып шығады, – дейді біз болған кәсіпорын басшысы.
Сара АДАЙБАЕВА,
«Сыр бойы»
