Жаһандану дәуірінде тіл мәселесі әр мемлекеттің күн тәртібіндегі маңызды тақырыпқа айналды. Әлемдік ақпараттық кеңістіктегі түрлі өзгерістер, ұлттар мен мәдениеттердің араласуы кейде тілдің қолдану аясын тарылтуы мүмкін. Алайда мемлекеттік тілдің тірі ағза секілді дамуы, қоғаммен етене байланыста болуы оны сақтап қалудың басты жолы саналады.
Қазіргі таңда қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретінде орнығуы – тәуелсіздіктің басты жетістіктерінің бірі. Кеңестік кезеңде шектеуге ұшыраса да халқымыз өзінің ана тілін жүрек түкпірінде сақтап қала білді. Тәуелсіздік алғаннан кейін тілдің мәртебесін көтеру бағытында көптеген заң, бағдарлама қабылданды. Бұл қадамдар тілді құрметтеудің айқын көрінісі ғана емес, сонымен қатар оны болашақ ұрпаққа жеткізудің сенімді кепілі бола алды. Кез келген азамат оның азаматтық жауапкершілігі ретінде мемлекеттік тілде сөйлеп, жаза алуға міндетті деп санаймын. Себебі тілді меңгеру – тек тіл мамандарының немесе этникалық қазақтардың міндеті емес, Қазақстан Республикасының әрбір азаматының борышы.
Мемлекеттік тілді дамыту бағытында мектептерде, жоғары оқу орындарында түрлі әдістемелер, инновациялық бағдарламалар енгізілуде. Көптілділік саясаты да тілдердің өзара байланысына, жастардың әлемдік білімге қол жеткізуіне жол ашып отыр. Дегенмен, бұл саясат қазақ тілінің рөліне нұқсан келтірмеуі қажет. Керісінше, қазақ тілі білім мен ғылымның негізгі тіліне айналуы тиіс. Ол үшін тілді тек тұрмыстық деңгейде емес, кәсіби салада, цифрлық технологияда, халықаралық ғылым кеңістігінде белсенді пайдалануға ұмтылуымыз қажет.
Жастардың бойында тілге деген мақтаныш сезімін оятуы – мемлекет пен қоғамның ортақ міндеті. Мектеп қабырғасынан бастап мемлекеттік тілдің құдіретін сезініп өскен ұрпақ болашақта елдің дамуына үлес қосады. Қазақ тілінде сөйлеген әрбір жас – тәуелсіздіктің тірегі. Біз өз жерімізде өмір сүріп отырып, өз тілімізді дамытуға міндеттіміз. Егер бір ұлт өз тілін ұмыта бастаса, ол ұлттың рухани тәуелсіздігі мен мәдени тұтастығы әлсірейді. Сондықтан тілдің тағдыры әрқайсымыздың қолымызда.
Қазақ тілін сүйген адам – Отанына адал жан. Әрбір қазақстандық осы ұстанымды берік ұстанса, қазақ тілінің болашағы жарқын болары сөзсіз. Мемлекеттік тілдің өркендеуі ең алдымен қоғам мүшелерінің оған деген көзқарасына байланысты. Тілді қадірлеу тек ресми шараларда ғана көрініс табуы жеткіліксіз. Ол күнделікті тұрмыста, қоғамдық ортада, отбасында қолданысқа түскенде ғана тілдің болашағы жарқын болмақ. Бүгінгі таңда көптеген ата-ана балаларын балабақшадан бастап қазақ тілінде оқытуға мән беруде. Бұл – тіліміздің қолданыс аясын кеңейтудің ең тиімді жолдарының бірі. Себебі бала тілді жас кезінен игерсе, ол оның ойлау жүйесін қалыптастырып, ұлттық мәдениетті тезірек игеруге мүмкіндік береді. Сонымен бірге мемлекеттік тілдің беделі оның экономикалық және әлеуметтік салада қолданылуымен де өлшенеді. Мысалы, кәсіпкерлік, бизнес, цифрлық индустрия салаларында қазақ тілі кең ауқымда дамыса, бұл тілдің заман талабына бейім екенін дәлелдейді. Жаңа технологиялық терминдерді қазақша сөйлеу кеңістігіне енгізу қажеттілігі тіліміздің байлығын арттырып қана қоймай, әлемдік ғылым тілдерінің қатарынан табылуына жол ашады. Мұндай жаңғыру тілдің табиғи дамуының көрінісіне алып келеді.
Мемлекеттік тіл – менің тілім! Мен қазақ тілінде сөйлеуді мақтаныш санаймын. Ана тілім арқылы өз ойымды анық жеткізе аламын, ұлттық мәдениетімді танып қана қоймай, оны дамытуды өзімнің міндетім деп білемін.
Н.ИТЕЛЬГИЕВА,
облыстық әділет департаменті
әкімшілік бөлімінің бас маманы
