Санаулы күн бұрын ғана табалдырығымызды аттаған жылқы жылында ел дамуының жаңа тынысы ашылмақ. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылды «Цифрландыру және жасанды интеллект жылы» деп жариялап, ел дамуының негізгі бағыттарын, алдағы реформалардың маңызын және қоғам алдындағы ортақ міндеттерді айқындады.
Бұл тыңнан соғылған түрен емес. Әлем елдері бүгінде жасанды интеллект көмегімен ауыз толтырып айтарлықтай деңгейге жетті. Медицина, ғылым және білім, өнеркәсіп, өзге де жетекші салалардағы жаңалықтың жемісін көру жайында Президент осыған дейін де талай мәрте айтқан болатын.
Мемлекет басшысы Қазақстан халқына Жолдауында: «Үкімет жасанды интеллектіні дамыту ісіне баса назар аударуға тиіс. Әлемде алдағы бірнеше жылда осы салаға бір триллион доллардан астам инвестиция салынады деген болжам бар. Жасанды интеллект оны дамыта білген елдердің ішкі жалпы өніміне айтарлықтай үлес қосуы мүмкін. Жасанды интеллектінің мүмкіндіктерін толық пайдалансақ, білім экономикасына тың серпін береміз. Жетекші халықаралық компаниялармен ынтымақтастық орнату керек. Білікті мамандар даярлауымыз қажет. Кемінде үш белгілі жоғары оқу орны жасанды интеллект саласына қажетті кадр даярлаумен және зерттеулер жүргізумен айналысуы керек» деген болатын.
Расында, қазіргі таңда әлем дамуының негізгі қозғаушы күштерінің бірі – жасанды интеллект. Ол тек өндіріс пен ғылымда ғана емес, білім беру саласына да түбегейлі өзгерістер әкеліп отыр. Колледж қабырғасында еңбек етіп жүрген мұғалім ретінде жасанды интеллекттің мүмкіндіктері мен жауапкершілігі туралы ой бөлісу – біздің де міндетіміз. Тек ой бөлісіп қана қоймай, Мемлекет басшысы жүктеген талаптан шыға білуіміз қажет.
Жасанды интеллект – деректерді талдап, үйреніп, шешім қабылдай алатын технологиялар жиынтығы. Өзіміз еңбек етіп келе жатқан білім беру саласында студенттің оқу деңгейін талдап, жеке траектория ұсынуда, оқу материалын визуализациялап, түсінуді жеңілдетуде, бағалауды автоматтандырып, мұғалім уақытын үнемдеуде, инклюзивті білім беруде ерекше қажеттілігі бар білім алушыларға қолдау көрсетуде таптырмас мүмкіндікке ие.
Біздің колледжде де бұл мүмкіндіктер әсіресе, кәсіптік бағдар беруде, практикалық дағдыларды қалыптастыруда маңызды. Алайда бір нәрсені естен шығармаған абзал. Жасанды интеллект мұғалімді алмастырмайды, керісінше оның ролін жаңа деңгейге көтереді. Күнделікті жұмыстар біз айтып отырған жаңалық арқылы жеңілдеген уақытта мұғалім студентпен тікелей жұмысқа, тәрбие мен құндылық қалыптастыруға көбірек көңіл бөле алады. Демек, мүмкіндіктер жолы ашылады.
Қазіргі уақыттың өзінде колледж тәжірибесінде жасанды интеллект элементтерін қолдану оң нәтиже беріп отыр. Мәселен, онлайн тренажерлар арқылы мамандыққа бейімдеу, симуляциялық бағдарламалармен қауіпсіз ортада тәжірибе жасау, интеллектуалды тесттер арқылы білім саласындағы олқылықтарды анықтау секілді дүниелерді күнделікті көріп отырмыз. Бұл студенттердің қызығушылығын арттырып, өз бетімен ізденуіне жол ашқаны бізді қуантады.
Десе де әр нәрсенің шегі мен жауапкершілігі бар. Сондықтан жасанды интеллектті қолдануда этикалық мәселелерді естен шығармау қажет. Әсіресе, дербес деректердің қауіпсіздігі басты ұстанымымызға айналуы керек. Сонымен қатар ол дайын жауап беретін құрал емес, ойлануға жетелейтін көмекші екенін үйретуіміз ләзім.
Міне, жасанды интеллект – уақыт талабы. Уақыт көшінен қалыс қалсақ, даму жолында да көштің басына шығу мүмкін емес. Оны дұрыс қолдана білген педагог қана сапалы білім мен саналы тәрбие бере алады.
Самал ЖЫЛДЫБАЕВА,
Арал көпсалалы колледжінің информатика пәні оқытушысы
