Қазір еліміздегі мал шаруашылығын дамытуда ауқымды жобалар жоқ емес. Әсіресе, ауыл халқын атакәсіптен ажыратпауға мүдделі бағдарламалар бар. Тек мұның халық арасында насихатталуы, жалпы мемлекеттік қолдаудың ұтымды тұстарын түсіндіру жұмысы тоқтамаса дейміз.
Жалпы Сыр өңіріндегі төрт түлік саны артқан. Облыстық ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасы берген мәліметте 370,5 мың ірі қара, 616,2 мың уақ мал, 274 мың жылқы және 63 мың түйе есепке енген. Мал басы былтырғы жылмен салыстырғанда, сиыр 2,1, жылқы 6,5, түйе 5,2 пайызға артып, қой мен ешкі саны 95,3 пайызды құрапты.
– Облыста мал шаруашылығы саласында бірқатар инвестициялық жоба іске асырылуда. Атап айтсақ, Жаңақорған ауданында «Қожамберді батыр» ЖШС-ның қуаттылығы жылына 5 мың басқа арналған мал сою және ет экспорттау орталығы іске қосылды. Серіктестік Түркиямен мың тонна ет өнімдерін экспорттауға келісім-шарт жасады. Сондай-ақ Солтүстік Қазақстан облысының тәжірибесі негізінде жеңілдетілген несиелендіру арқылы Қызылорда қаласында 800 басқа арналған тауарлы-сүт фермасын құру жобасы қаржыландырылды. Серіктестік 800 бас голштин тұқымды сиыр сатып алу үшін 1 млрд, 160 млн теңгеге «Айс» ЖШС-мен келісімшартқа отырды. Жобаға қажетті құрал-жабдықтарын алу үшін Қостанай облысындағы «MOST Centr Kazakhstan» ЖШС келісімшартқа отырып, 70% қаражаты төленді. Қазір ферманың құрылыс жұмыстары жүріп жатыр. Ал осы жылы 2 тауарлы-сүт ферманың құрылысы жоспарланды. Оның бірі 400, екіншісі 450 басқа арналған, – дейді басқарманың мал шаруашылығын дамыту бөлімінің бас маманы Жандос Мұстаяпов.
Бұдан бөлек, мал тұқымын асылдандыру жұмысы жоқ емес. Аймақта есеп бойынша 18 мыңнан астам асылтұқымды мүйізді ірі қара түлігі тіркелген. Ал қой 252,8 мың басқа жетсе, жылқы 3300, түйе 700 басты құрап отыр.
– Жалпы өңірде асыл тұқымды ірі қара өсіретін бірқатар шаруашылық бар. Атап айтсақ, Арал ауданында «Берекет», «Ықылас», Қармақшы ауданында «Олжа», Жаңақорған ауданында «Бақытжан», «Бекарыс С» шаруа қожалықтары және «Жер Қазына» серіктестігі, Қызылорда қаласында «Аруана», «Ардақ» «Жәдігер» шаруа қожалықтарын мысал етеміз. Сонымен қатар, асылтұқымды қой өсіретін Сырдария ауданында «Байзақ» жеке кәсіпкерлігі, Шиелі ауданында «Асан», «Әшірбеков», Жаңақорған ауданында «Бақытжан», «Көбелдес», «Ынтымақ», «Мырзабай» шаруа қожалықтары жұмыс істейді, – дейді бөлім басшысы.
Салаға қатысты тағы бір жаңалық бар. Ол – Үкімет қолдауымен «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ-ның мал бордақылау алаңдарын жеңілдікпен несиелеу бағдарламасы. Бағдарламадағы негізгі басымдық ірі қара және уақ мал, жем-шөп, жанар-жағармай, мамандандырылған техниканың қосалқы бөлшектері мен бордақылау шаруашылықтарына арналған техникаларды сатып алуға беріледі. Негізі берілген несиенің кемінде 70 пайызы мал сатып алуға жұмсалуы тиіс. Жалпы былтыр жыл соңына қарай «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ-ның Қызылорда филиалы мал шаруашылығы бағытында жергілікті 265 кәсіпкерді 4,8 миллиард теңгеден астам сомаға қаржыландырған.
Мал шаруашылығын өркендетудегі тағы бір тиімді бағдарлама – «Ауыл аманаты». Жалағаштық Әлімжан Телібаев осы бағдарлама арқасында мал шаруашылығын өрістеткен. Атакәсіптен ажырамаған ол өзге жерде жұмыс істемейді, қолындағы бар түлікпен отбасын асырап отыр.
– Жұрт көбіне соғымды қысқа қамдайды, еттің де өтетін уақыты осы. Өткен қыста 15 ірі қара мен жылқы пұлдадық. «Ауыл аманаты» – кәсіп бастауға да, оны дамытуға да қолайлы жоба. Беретін несиесінің де пайыздық үстемақысы айтарлықтай төмен. Біз мемлекеттен 2,5 пайызбен 6 млн теңге несие алдық. Барлығын шашпай-төкпей, атакәсіпке құйдық. Арал ауданындағы «Қожағұл ата» шаруа қожалығынан асылтұқымды 8 ақбас бұзаулы сиыр мен бір бұқа алып келдім. Барлығы ет бағытындағы ірі қара, бізге де қолайлысы осы, басын бір көбейтіп алсақ, қыстай аталығын бордақылап, аналығын алып қаламыз, – дейді ол.
Ауыл ішінде қарапайым кәсібін, күнделікті жұмысын өзгелерге үлгі қылған Әлімжан бастаған шаруасын одан әрі дамытуды жоспарлап отыр.
– Осы кәсіпті қолға алғанына 5 жыл болды, пайда жоқ емес, бірақ біз кәсібіміз жүрген сайын оны дамытуға, табысты арттыруға тырысамыз. Бұл – нарық талабы. Әрі «етіміз өтпей қалады» деген уайым жоқ. Ауылдан, аудан орталығынан келіп алатындар бар. Кәсіпорындармен де жұмыс істейміз. Олар бізден етті молынан сатып алады, – дейді ол.
Кәсіпкер мемлекеттен тағы қолдау болса, енді сүт бағытындағы асылтұқымды сиыр алғысы келеді. Мұндайда ынталы ауыл азаматтарын қолдап, кәсібін кеңейтуге кеңес берсе, төрт түліктен тәуір түсім болары анық.
Ержан ҚОЖАС,
«Сыр бойы»
