Жыл сайын мемлекет тарапынан аграрлық саланы қолдауға қомақты қаржы бөлініп келеді. Мәселен, 2025 жыл өңірдің ауыл шаруашылығында 211,5 млрд теңгенің өнімі өндіріліп, өсім көрсеткіші 1,9 пайызға артты. Саланың негізгі қорына салынған инвестиция 44,9 пайызға өсті. Облыс бойынша 189,6 мың гектар жерге ауыл шаруашылығы дақылдары егілсе, оның ішінде күріш көлемі – 80,9 мың гектар.
Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, жылдан жылға суды көп қажет ететін дақылдар көлемі азайтылды. Өткен жылмен салыстырғанда 2025 жылы күріш 4,7 мың гектарға аз егілді. Су ресурстарын тиімді пайдалану үшін егістік жерлерді лазерлік тегістеу нәтижесін берді. Сол арқылы диқандар 60 мың гектар күріш алқабында осы әдіс арқылы суды 20 пайызға үнемдеді. Сала мамандары енді оны 65 мың гектарға жеткізуді жоспарлап отыр. Ал 2028 жылға дейін ол толығымен тегістеледі. Өңірде тамшылатып, жаңбырлатып суару әдісімен егілген егін 8,1 мың гектарға жеткізілді. Атап өтерлігі, бұл көрсеткіш 2024 жылмен салыстырғанда 2 есе жоғары. Бұл бағытта Шиелі, Қазалы, Арал аудандарында шетелдік компаниялардың қатысуымен 3 ірі жоба жүзеге асырылып, тамшылатып, жаңбырлатып суару әдісімен жүгері, жоңышқа дақылдары егілуде.
Президент тапсырмасына сәйкес облыстың ауыл шаруашылығын әртараптандырып, су үнемдеу технологиясын кеңінен енгізуге бағытталған мемлекеттік қолдау шараларына алдағы 3 жылға 34 млрд теңгеден астам қаржы қарастырылды. Оның ішінде келесі жылға су үнемдеу технологияларын мемлекеттік қолдауға 10 млрд теңге бөлінді.
Облыста мемлекет тарапынан ұсынылған мүмкіндіктерді барынша тиімді пайдаланып, бәсекеге қабілетті агроөнеркәсіп кешенін құру, саланы әртараптандыру бағытында бірқатар жобаларға мән берілді. Атап айтқанда, өңірде құны 40 млрд теңгеге жүгеріні терең өндеуге бағытталған Қызылорда крахмал-сірне зауыты жобасы жүзеге асырылуда. Ол 2025-2029 жылдар аралығында екі кезеңде іске қосылады. Алғашқы кезеңде кептіру кешенінің құрылысы жүргізілсе, екінші кезеңде жүгеріні терең өңдейтін зауыт бой көтереді. Зауыт тәулігіне 1200 тонна жүгері дәнін кептіріп, 30 мың тонналық сақтау қоймасы салынады. Бүгінгі күні зауыт құрылысы үшін 35 гектар жер телімі табысталып, 10 мың гектар жерге дән жүгері дақылын егуге шаруалармен келісім жасалған.
Сондай-ақ егісті әртараптандыру, күрішті оңтайландыру мақсатында швейцариялық «Харвест Груп» компаниясымен бірлесіп, құны 51 млрд теңгеге техникалық қарасора, жүгері және соя өсіріледі. Бұл жоба аясында 21 мың гектарға егін егіліп, терең өндейтін агроиндустриялық кластер құру жоспарланып отыр.
Аймақта мал шаруашылығын дамытуға жасалған қолдаудың нәтижесінде төрт түлік мал басы өсіп, өнім өндіру тұрақты ұлғаюда. Биыл Жаңақорған ауданында қуаттылығы жылына 5000 басты құрайтын «Қожамберді батыр» ЖШС мал сою және ет экспорттау орталығы іске қосылды. Аталған серіктестік Түркия мемлекетімен 1000 тонна ет өнімдерін экспорттауға келісімшарт жасады. Бұдан бөлек, сүт бағыты бойынша «Қызылорда Құрылыс НК» ЖШС-ның жалпы құны 7,5 млрд теңгені құрайтын «Қызылорда қаласында 800 басқа арналған тауарлы-сүт фермасын құру» жобасы жүзеге асты.
Өңірдің ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорттық әлеуеті де артып келеді. Статистикалық мәліметтер бойынша 2025 жылдың 1 қазанына облыстан 32 млн долларды құрайтын 68,7 мың тонна ауыл шаруашылығы өнімдері экспортталып, әлемнің 17 мемлекетіне жол тартты. Олардың қатарында күріш, балық өнімдері, қамыс, күріш қалдығы, қызанақ, қауын, қарбыз өнімі бар. Барлық экспортталған өнімнің 88,3 пайызын күріш өнімі құрайды. Сырдың дара дақылына Ресей, Беларусь, Қырғызстан, Тәжікстан, Украина, Әзербайжан, Өзбекстан, Грузия, Моңғолия және Ирак мемлекеттерінен тапсырыс түсіп отыр.
Әділжан ҮМБЕТ,
«Сыр бойы»
