Киберспорт бүгінде жай әуестік емес, ресми мойындалған, тұрақты дайындықты, психологиялық төзімділікті және тактикалық ойлауды талап ететін үлкен салаға айналды. Қазақстанда бұл бағыт 2000 жылдардан бері қарқынды дами бастады, ал 2018 жылғы 25 маусымнан бастап елімізде ресми спорт түрі ретінде танылды. Осы саланың Қызылордадағы белгілі өкілдерінің бірі – 28 жастағы киберфутболшы, «Қайсардың» ресми киберойыншысы Нұрбақыт Мирғали.
Оның виртуалды әлемге қызығушылығы бала күнінде басталған. Өзінің айтуынша, бұл қызығушылықтың қалыптасуына әкесі ашқан шағын PlayStation клубы тікелей әсер еткен. Клубтың атауы да «Нұрбақыт» деп аталған. Сол жерде ол бала кезінен бастап ойынға терең бойлап, уақытын түгелге жуық виртуалды футболға арнаған.
‒ Ол кезде бір минут ойын бір теңге тұратын. Ал мен клуб иесінің баласы болғандықтан, бәрі тегін еді. Күні бойы жаттығатынмын, 20-25 жастағы жігіттерді ұтып кететінмін. Өзім ол кезде небәрі он жаста едім, – деп еске алады Н.Мирғали.
Ол оныншы сыныпқа дейін виртуалды әлеммен қатар өскен. Бірақ кейін өмірдің басқа кезеңі басталды. ҰБТ-ға дайындалу, университетке түсу, болашақ мамандықты таңдау – бәрі ойыннан уақытша алыстауға мәжбүр етті. Осы аралықта әкесінің клубы да жабылған. Соған қарамастан, бала күнгі қызығушылық толық өшкен жоқ.
Нұрбақыт киберфутболға студент кезінде қайта оралған. Бастапқыда жай ғана жолдастарымен ойнап көрген. Сол сәтте бұрынғы жеңіске деген сезім қайта оянып, қалалық турнирге қатысты. Нәтижесінде үшінші орын алды. Осы нәтиже оны жаңа кезеңге шығарған. Өз мүмкіндігін түсініп, Қызылордада өткен турнирлердің барлығына қатыса бастады. Көп жағдайда финалға дейін жеткен. Тіпті бір кезеңде оның жеңісі соншалық жиілеп кеткендіктен, ұйымдастырушылар әзіл-шыны аралас жарысқа қоспау туралы да айтқан. «Басқаларға да мүмкіндік бер» деген сөздер сол уақыттағы оның деңгейін көрсеткен.
Нұрбақыттың кәсіби жолы 2016 жылдан айқын көріне бастады. Сол кезеңнен бері қалалық жарыстарда үздіктер қатарынан түспеген. Ал 2018 жылы әуесқой деңгейден кәсіби киберспортқа өткен. Оның сөзінше, бұл шешім оңай болмаған. Себебі кәсіби деңгейде тек жақсы ойнау жеткіліксіз. Мұнда теория, практика, психология, тұрақты тәртіп пен ұзақ жаттығу керек.
‒ Киберспорт – жай ғана ойын емес, бұл – нағыз спорт. Мұнда да жеке немесе командамен өнер көрсетуге болады. Балалардың телефонмен ойнап отырғанының бәрін киберспорт деуге болмайды. Бірақ ресми жарыстарға қатысып, соған мақсатты түрде дайындалсаң, кәсіби деңгейге өсуге болады, – дейді ол.
2019 жылдан бері Н.Мирғали республикалық деңгейдегі жарыстарға қатыса бастады. Қазақстан чемпионы атағын иеленіп, кейін халықаралық турнирлерде де өнер көрсетті. Бүгінде ол – eFootball бойынша алты дүркін ел чемпионы. Сонымен қатар үш мәрте вице-чемпион атанған, Қазақстан кубогының екі дүркін қола жүлдегері болған. Бұдан бөлек, демеушілер қолдауымен өткен көптеген турнирдің жеңімпазы және жүлдегері.
Оның халықаралық жетістіктері де аз емес. 2024 жылы YHYA Cup Asia турнирінде алтын медаль жеңіп алды. Сол жылы Азия ойындарында үздік алтылық қатарына кірді. Ал жуырда өткен беделді Turan-2025 турнирінде екінші орын иеленді. Енді Азиада-2026 жарысында Қызылорда атынан киберспорт бойынша ел намысын қорғайтын спортшы ретінде дайындалып жүр.
‒ Қарапайым матч 20 минут қана болуы мүмкін. Бірақ мен соған апталап дайындаламын. Алдыңғы ойындардың қайталауын көремін, қателерімді талдаймын, қарсыластың әрекетін алдын ала болжауға тырысамын. Осы мақсатта нейрожеліні де қолданамын. Бұл жерде тактика, психология және ойлау жылдамдығы шешуші рөл атқарады, – дейді спортшы.
Оның айтуынша, киберспортта физикалық күштен гөрі реакция, психологиялық дайындық және тактикалық сауат маңызды. Ойыншы жылдағы шешім қабылдай алуы керек. Қысымға шыдай білуі тиіс. Қарсыластың ойын оқу, қатені дер кезінде тану, тәртіп сақтау – мұның бәрі классикалық спорттағыдай үлкен еңбекті талап етеді.
Нұрбақыттың негізгі мамандығы да бар. Ол – инженер-гидротехник және экономист. Бірақ әзірге өз мамандығы бойынша жұмыс істемеген. Қазіргі басты бағыты – киберспорт. Оның сөзінше, бұл саладан табыс табуға болады. Әр жарыстың өз жүлде қоры бар. Қазақстандағы турнирлерде бірінші орынға берілетін сыйақы көбіне 300-400 мың теңге шамасында. Ал Азия кубогындағы жетістігі үшін шамамен үш мың доллар алған. Ол команда құрамында өнер көрсететіндіктен, тұрақты жалақы да алады.
‒ Егер бес жылдан кейін, тіпті үйде отырып-ақ Әлем кубогын көтерсем, бұл – менің бала күнгі арманымның орындалғаны, – дейді киберфутболшы.
Қызылордалық киберспортшының бүгінгі жолы бір нәрсені анық көрсетеді: киберспортта жеңіс кездейсоқ келмейді. Оның артында ұзақ жылдық тәжірибе, жүйелі дайындық, психологиялық тұрақтылық және үздіксіз ізденіс тұрады. Нұрбақыт Мирғали дәл осы қасиеттердің арқасында Қазақстандағы киберфутболдың танымал тұлғаларының біріне айналды. Қазір ол ойында, келесі үлкен межесі – халықаралық аренада Қазақстан туын одан әрі биіктету.
Бағлан АЙҒАЛИҰЛЫ,
«Сыр бойы»
