Сүлеймен патшаның сақинасында «бәрі өткінші» деген жазу бар екен. Бірде қиналғанда ол саусағындағы сақинаны шешіп алып, лақтырып жібереді. Домалап бара жатқан сақинаның ішінде тағы бір жазу бар екенін байқайды. Сақинаны қайта алып қараса, «бұл да өтеді» деген жазу екен.
Шынында өмір өткінші, сағат та, ай да, жыл да сынаптай зулап өте шығады, онымен бірге бақытты балдәурен балалық шақ та, жалындаған жастық та, ақыл тоқтатып, кемелденген кезеңің де көзді ашып-жұмғанша өте шығарын адам сезбей де қалады екен ғой.
Бірақ жақсының аты ұмытылмайды. Бұрынғылар «Талайлар өтті-ау жалғаннан, Көрген адам таңғалған» деп жиі айтып отыратын. Осы сөздерімен адамгершіліктің айнасындай болған тұлғаларды еске алған болар. Ғұмырнамасын терең зерделеген сайын ұлықтауға лайық, өмір жолы парасатқа толы, өмірі өнеге, ісі үлгі адамдар болады. Сондай жанның бірі – біздің аяулы әкеміз, Ұлы Отан соғысының ардагері, екі дәуірдің куәгері болған Кәрім Ахметұлы. Әкемізден айырылғанымызға жиырма тоғыз жыл болыпты. «Уақыт – емші» деп өзімізді жұбатқанымызбен, жоғалтқан қимас, қымбат жанға деген жүректі сыздатқан сағынышқа сырғыған сағаттар да, зулаған күндер мен апталар да, тіпті жылжыған жылдар да дауа бола алмайтынын түсінеді екенсің. Бүгінде ер жетіп, өз отбасымыздың иесі болып, бала-шаға қызығын қызықтап отырсақ та әкеміздің асыл бейнесін, тау тұлғасын, мейірімді жүзі мен жылы сөзін сағынамыз. «Таулар алыстаған сайын биіктей түседі» демекші, ардақты әкеміз Кәрім Ахметұлының тау тұлғасы бүгінде біздер үшін, ол кісіні білетін сыйлас жандар үшін биік әрі қадірлі.
Сырдария ауданы Киров атындағы колхозда Ахмет атамыз бен Балбосын анамыздың отбасында 1924 жылы 15 тамызда Кәрім әкеміз дүниеге келген.
Бастауыш білім алғаннан кейін, колхозда еңбекке араласқан. 1941 жылы ел басына күн туғанда майданға азық-түлік дайындауға үлес қосып еңбек еткен. 1942 жылдың тамыз айында арасына 15 күн салып ағасы Абдрахман екеуі Сырдария аудандық әскери комиссариаты арқылы елі мен жерін қорғау үшін адал да қастерлі борышын өтеуге аттанған. Әскери дайындықтан соң «Максим» пулеметінің атқышы болды.
Кәрім әкем – 1942 жылдан 78-атқыштар дивизиясының 458-полкінде неміс фашистерімен соғысқан жауынгер. Воронеж, Курск қалаларындағы соғыс қимылдарына катысып, қолынан жарақат алып, емделіп соғысқа қайта кіреді. Екінші рет алған жарақатына байланысты 1944 жылдың шілде айында елге оралады. Мүгедектігіне қарамастан Тереңөзек ауданындағы колхозда қажымай, талмай еңбек етіп, қайсарлықтың үлгісін көрсеткен.
Еңбекке араласа жүріп майданнан хабарсыз кеткен бауыры Абдрахманды іздестіріп «із-түссіз жоғалды» деген хабар алғанымен, үмітін үзбей үнемі күтумен болған.
1952 жылы Айсұлу Сағынбайқызымен отбасын құрды. Содан кейінгі жылы Шымкент қаласындағы «Жоспарлы есеп» мектебін аяқтап, колхоз бухгалтері мамандығын алып шығады. 1955 жылы Ташкент қаласындағы Есеп-кредит техникумына оқуға түсіп, 1958 жылы оқуын аяқтаған соң Жалағаш ауданындағы мемлекеттік банкте еңбек жолын бастайды. Қызмет атқара жүріп біліктілігін көрсетті. Соның арқасында басшылықтан мақтау қағаздарымен, «В.И.Лениннің 100 жылдығы» мерекелік медалімен және «Үздік банк қызметкері» төсбелгісімен марапатталған. Одан бөлек, Ұлы Отан соғысының үшінші топ мүгедегі Кәрім Ахметов СССР Қарулы күштеріне 50, 60, 70 жыл, Ұлы Отан соғысының Жеңісіне 30, 40, 50 жыл мерекелік медальдарымен, Кеңес Одағының маршалы Г.Жуковтың медалімен, «Адал еңбегі үшін» «Еңбек ардагері» медалімен марапатталған және І дәрежелі «Отан соғысы» орденінің иегері.
1978 жылдан зейнетке шыққанша Жалағаш аудандық жол салу мекемесінде есеп қызметкері болған. Ашық-жарқын мінезінің, қарым-қабілетінің, жұмысына деген жоғары жауапкершілігінің арқасында өз ортасында абыройға бөленген жан. Табиғатынан көпшіл, үлкенге ізетті іні, кішіге қамқор аға бола білген жайсаң жанды көпшілік те құрметтейтін. Кәрім ақсақалдың мейірімі мен қолдауына бөленген жандардың бірі – Жалағаш ауданының ардагері, зейнеткер Нағима Байманқызы туыстықты ту етуді, кішіге қамқорлықтың үлгісін осы кісіден үйренгенін айтады.
– Кәрім ағай аудандағы банкке қатысты жұмыстардың барлығын өзі атқаратын. Мен 1970 жылдары банкте кешкі кассир болып жұмысқа орналастым. Соғыста алған жарақатына байланысты бір аяғын сылтып басатын. Тау тұлғалы азамат ешкімнен қалыс қалмай белсенді жұмыс жасады. Банк қызметкерлеріне арналған баспанада көрші тұрдық. Өте мейірімді, көпшіл, білмегеніңді айтып, дұрыс нәрсені үйретіп отыратын еді. Тоғыз баласын білім алуға, азамат болып қалыптасуға, ағайынмен тығыз қарым-қатынас жасауға баулитын. Өте ақкөңіл кісі болатын, өмір жолынан жиған-тергенін үлгі етіп айналасындағылардың да жақсыға бейімделуіне себепкер болды, – дейді ардагер Нағима Байманқызы.
Кәрім Ахметұлы жұмыстан қолы қалт еткенде табиғатта саятшылық құрғанды жақсы көретін, тарихи кітаптарды оқып, оны балаларына түсіндіруден жалықпайтын.
Бауырының дерегін денсаулығы сыр берген уақытта, яғни 1995 жылы «Боздақтар» кітабы арқылы білді. Онда Абдрахман Ахметов 1944 жылы 16 қазанда Литва республикасы Наумисткий уезі, Марче деревнясында ерлікпен қаза тауып, бауырластар зиратына жерленгені хабарланған.
Кәрім әкеміз бен Айсұлу анамыз 9 бала дүниеге әкеліп, оларға тәлім-тәрбие беруде әкелік мейірімін төкті, ісімен де, сөзімен де перзенттеріне үлгі болды.
Әулеттің қамқоршысы, отбасының саялы бәйтерегі Кәрім Ахметұлы 1997 жылы 26 қаңтарда жанына батқан науқастан келместің кемесіне мініп кете барды. Аяулы жанның өмірі, еңбек жолы балалары үшін үлкен тарих, кейінгіге өмір бойы таусылмайтын рухани азық қалдырды. «Адам ұрпағымен мың жасайды» демекші, артында бағып-қағып, ер жеткізген, әке өсиетін, тәлім-тәрбиесін санасына сіңіріп, жүрегіне сақтаған перзенттері барда Кәрім Ахметұлының да аты өшпейтіні анық.
Балым АХМЕТОВА.
Қызылорда қаласы
