Күлән салған ән қандай?!

2086

1

Табиғат берген талантымен танылып, сыңғырлаған сазды үнімен талайды тамсандырған әншілеріміз қаншама?! Сырдың саңлақ әншісі, ән падишасы атанған Роза Бағланованың дара болмысын үлгі тұтып, ізінен ерген дарынды әншілердің бірі –  Күлән Қалымбетова.

Ол бала кезінен-ақ ән-жырға әуес болды. Әлі есінде, туған жері Бекарыстан би ауылының орталығында үлкен радио болатын. Сол радиодан күн сайын ­Ермек Серкебаев, Ришат ­Абдуллин, Роза Бағланова, Бибігүл Төлегенова ән шырқайтын. Бала Күләнға әсіресе, Роза Бағланованың орындауындағы әндер ерекше ұнайтын. «Ақ маңдай­лым», «Ақ сұңқарым», «Сен ғана» сияқты әндері жанына жақын болғаны сондай, лезде  жаттап алады. Сосын мектептегі түрлі мәдени шараларда орындайды.

– Көрші үйдегі менен бір-екі жас кіші Балапан Жұбаева да ән салғанды жақсы көретін. Қазір елге танымал, атақты әнші. Ауылдың көп баласымен бірге сусыған шегеқұмды кешіп, каналдағы суды  жағалап ойнайтынбыз. Әдемі орамалдар, неше түрлі шүберектерден безендіріп, сахна жасап, ән айтушы едік. Роза, Бибігүл апаларымыз сияқты белгілі әншілердің әндерін орындаймыз. Алғашқыда жо­ғарғы ноталарға даусымыз жетпейтін, бірте-бірте жап-жақсы орындайтын бол­дық. Мектеп сахнасында әндерімізді ауыл­дың үлкен-кішісі  тыңдап, риясыз алғыстарын жаудыратын. Осы кезден бастап мені «әнші болсам» деген арман алға жетеледі, – дейді Күлән апай.

Мектеп бітіргеннен кейін ол 1973 жылы Қызылорда қала­сындағы М.Мәметова атын­дағы педучилищеге оқу­­ға түсті. Оқуды бітірген соң облыстық филармонияға жол­дамамен келіп, алғашқы бір-екі жылда әртүрлі мәдени үгіт бригадасында еңбек етіп жүрді. Көп ұзамай Қы­зыл­орда педагогикалық инс­ти­тутының музыка бөліміне оқуға түсіп, оны қызыл дип­ломмен бітірді.

Иә, әнші болу үшін адамға ең алдымен талант керек. Онсыз қанша білім алғаныңмен пайдасы жоқ. Ал Күлән Қалымбетова – табиғат өзі қабілет берген  талант иесі. Нәзік те биязы болмысы, жібектей есілген көркем мінезі қазақ қызының қадірін таныта түссе, сызылта салған әні тыңдаушыларын еріксіз баурап алады. Расында, әншінің репертуарындағы «Сәулем-ай», «Дедімай-ау» «Керім-ау айдай» сияқты халық әндерімен бірге, «Іңкәрім-ай», «Қайықта», «Ақ бантик» секілді танымал композиторлардың әндері – адам жанын ерекше тебірентетін сыршыл да сазды туындылар. Әсіресе, Ә.Бейсеуов, І.Жақанов, Ш.Қалдаяқов, Е.Хасанғалиев, ­К.Дүй­се­кеев сынды белгілі ком­по­зи­торлардың әндері әншінің табиғатымен қа­пысыз үй­лесім табатын. Қазір міне, 44 жылдан бері облыстық филармония қабырғасында еңбек етіп келеді. Әрбір концертте өнеріне тәнті болған көрермен құшақ-құшақ гүл ұсынып, зор қошеметін білдіріп жатады. Шын мәні­сінде, өнер адамының бақы­ты осы емес пе?!

Бақыт демекші, әнші 1982 жылы Жалағаш ауданына кезекті бір өнер сапарымен барғанда осы ауданның мәдениет саласында еңбек ететін Сұлтанбек Нұрмаханов есімді азаматпен танысып, көп ұзамай шаңырақ көтереді. Қазір міне,  қырық жылға таяу уақыт өтті, олар әлі күнге өнер саласында қатар келеді. Облыстық ­филармонияда ұзақ жылдан бері дыбыс режиссері болып еңбек етіп келе жатқан Сұлтанбек Нұрмаханов осыдан бірер жыл бұрын «Бейбітшілік әлемі» Халықаралық Қазақ шығармашылық бірлес­тігі­нің «Мәдениет майталманы» ме­далін иеленді. Олар қандай бір жетістікке жетсе де, отба­сындағы татулықтың, әріптестер арасындағы сый­лас­тықтың нәтижесі деп бағалайды.

Әншінің сахналық киім­дері де ұлт­тық нақыштағы өзіндік ерекшелігімен көз тартады. Оның себебі, қызы Ләйланың дизайнерлік ше­берлігі. Расында, ол әншінің әрбір сахналық киімдерінің болмысына сай әрі көркем әзірленуіне көп көмек береді. Бүгінде ол осы салада еңбек етеді.

– Күлән апай, егер әнші болмағанда кім болар едіңіз? – деген сұрағыма бір күліп алды да «Мен өзімді басқа салада елестете алмаймын. Сондықтан бәрібір әнші болатын едім» – деп жауап берді.

Ән әлемінде өзіндік биігін бағындырып, көпшіліктің сүйікті әншісіне айналған Күлән Қалымбетова 1992 жылы Ш.Қалдаяқов атындағы ән конкурсының ең алғашқы лауреаты атанды. Әнші 1993-1994 жылдары Алматы қаласында өткен «Қарқара» жәрмеңкесіне қатысып, өнер көр­сетті. Сонымен ­бір­ге көрші Өзбекстанның Бұ­қара, Самарқан, Науаи қала­ла­рында, Тәжікстан мен Қырғызстан елдерінде болып, түркі жұртына да талантымен танылды. Мәдениет пен өнер саласындағы елеулі еңбегі үшін 1998 жылы Мемлекет басшысының Жарлығымен «Қазақстанның еңбек сіңір­ген артисі» құрметті ата­ғын алды. Ал 2002 жылы жылдың қорытындысымен «Халықтың сүйікті әншісі» жүлдесіне ие болса, 2008 жылы облыс әкімінің стипендианты атанды. Сонымен қатар, «Қызылорда облысына – 70 жыл», «Қызылорда қаласына – 190 жыл», «Қазақстан Респуб­лика­сы­ның тәуелсіздігіне – 20 жыл» мерекелік медальдарымен марапатталды.

Сыр халқының сүйікті әншісі Күлән Қалымбетова ел тәуел­сіздігінің 30 жылдық мере­кесіне осындай елеулі еңбегімен келіп отыр.

Ғазиза ӘБІЛДА,

«Сыр бойы»

Пікірлер:
  • Сыр мақтанышы Күлан апамызға қандай марапат берсе де лайықты.Барлық құрметтерді мүмкін болса тірі кезінде көрсету керек.Куланның қасында жастар алып жатқан ҚҰРМЕТ орденін алатын уақыт жеткен сияқты.

Пікір жазыңыз