шілде айы және хабар «тауар» болған заман
Шілде айы тумай жатып, үш-төрт күн ыстықтан «ысыратқа» түстік.
Синоптиктердің айтуынша, биылғы жазда еліміздің көп бөлігінде – Түркістан, Жамбыл және Алматы, Жетісу облысында, Қызылорда облысының басым бөлігінде, сондай-ақ Ұлытау, Қарағанды, Абай және Шығыс Қазақстан облыстарының кейбір аудандарында ауа температурасы нормадан жоғары болады дейді. Біздің норма 40 қой, шілденің алғашқы аптасы күн ыстықтығы 30 бен 39 арасын алып, сосын тағы көтеріле түседі.
Осыған тоқтайық. Ал, енді бір білгіш биыл аспан өртенетін ыстық болады, бұл жер бетін ауру-сырқаудан арылту үшін жасалып жатқан табиғат «қамқорлығы» деп соқты.
Ыстық болса, бола берсін. Әрі-беріден соң ыстық дегенің адам ағзасына қаншама пайда әкелетінін біл.
Күн сәулесі – бактерияларды өлтіреді. Тері күнге неғұрлым күйген сайын, бактерияларды жоятын қуат соғұрлым көбейе түседі. Ультракүлгін сәуленің әсерінен тері тез қызарып, ағзаның зат алмасуы, қан айналысы жақсарады.
Осы ыстықта қазақ ыстық шай ішіп отырады. Ыстық күні шай ішу: метаболизмнің жақсаруына ықпал етеді; жұқпалармен күреседі; ыстық шай біздің иммунды жүйені жақсарта алады (коронавирус кезінде бізге күшті иммун көмектесті); арықтауға септеседі, т.б. Бірақ, шайға қасықтап қант салып ішу әдетінен арылу керек, оның орнына жеміс-жидектер, лимон, жалбыз, зімбір қосып ішкенің дұрыс. Шіркін, қойдың қою сүтімен ішкен шай қандай!
Қазір интернетте сүтпен шай ішу зиян деген ақпараттар кездесіп қалады. Олар менің ата-бабамнан ақылды емес. Зерттеулер көрсеткендей, сүт шайдың тек бірнеше қасиетін бәсеңдетеді. Ал оның қосып беретін пайдасы одан бірнеше есе көп. Біздің бір самаурынды бір өзі тауысатын әжелеріміз мұны оқымай-ақ білген.
Кеше ғаламтор көзіне шұқшиып отырып, тағы бір ақпаратқа кезіктім. «Бір миллиард жылдан соң біздің «Құс жолы» ғаламшары басқа бір ғаламшармен соқтығысып, әлем апатқа ұшырайды-мыс.
Галилей мен Гершельге сәлем айт болды, бұл. Миллиард жыл кейінгіні білетін мұндай пайғамбар ғалымдардың болжамы «аңқау елге арамза молда» дегеннің бір кейпі ғана. Шынында оған миллиард жылдан кейін сүт түстес түнгі аспанға қарап тұрып, «Құс жолы» қирайды дегенің қайда дейтін кім бар? Осы бір қарапайым ғана аксиоманы білетін «астрологтың» қандай «маңызды» хабар таратып отырғанын қараңызшы. «Аспан шырағына тиіспе, ол – бір Жаратушының мүлкі» деп ең болмаса имамдар айтсайшы.
«Көп айтса – көнді, жұрт айтса – болды» сене беретіндерге таңмын. «Пайғамбар айтты десе де, әулие айтты десе де, ақыл қабыл алмаса, ол маған жат» деген шіркін, Шәкәрім!
Айтпақшы, әлгі бір хабарды естіп, ауырып жатқан ағам онан сайын нашарлап қалды. «Бұл шілде жер бетін ауру-сырқаудан тазалайды екен» деп жатса, қайтсін, енді.
Қазір ақпараттық сауда заманы, хабар тауарға айналғалы қашан. Өтірік болса да бірдеңе айтады, оны ақшаға сатады. Сондықтан, айтты екен деп сене берудің жөні жоқ.
Дүйсенбек АЯШҰЛЫ,
«Сыр бойы»
