Шүкір, оның артынан тағы алты перзент Тұрсынкүл, Әлімхан, Әуезхан, Нұрмахан, Ермахан, Дүйсенкүл атты ұл-қыз еріп, аман-есен өсіп-өнді.
Бүгін біз осы әулеттің үлкені, жасы сексеннің төріне шыққан Тұрсынхан Құрманбекұлы ағамыз жөнінде ой-толғауды жөн санадық.
Өзі туып-өскен «Ақжол» ауылындағы мектепте білім алған ол жетіжылдықтан соң аудан орталығындағы №51 орта мектебінде оқыды. Қатарының арасында үздік оқып, одан әрі шалғайдағы шаһарды асып, арман қуған ауыл баласының көшін бастағандардың бірі еді.
Ол 1964 жылы Алматы ауыл шаруашылығы институтына оқуға түсіп, ғалым-агроном мамандығы бойынша жоғары білім алды. Еңбек жолын сол кезде іргесі қаланған «Задария» совхозында бас агроном болып бастады. Алғашқы күндерден өзінің біліктілігін танытып, шаруаның көзін біліп, күрішті егу мен күтіп-баптауда жоғары агротехникалық талаптарды мерзімінде жүргізіп, мол өнім алды. Облыста озат агроном атанып, оған қызметте пайдалану үшін «Газ-69» жеңіл автокөлігі берілді.
Жас маманның еңбекке араласа бастаған шағында білікті аға толқынның қанатының астында қамқорлықта болуының өзі үлкен мектеп. Өзі осы совхозды аяғынан нық тұрғызған іскер басшы Әбдіғаппар Нұртазаевпен қызметтес болғанын мақтан етеді. «Әбекең қызмет бабында тым қатал, талапшыл, бірақ қарамағындағыларға ағалық қамқорлығы ерекше еді. Көптің мүддесіне келгенде жанын аямай, уақытпен санасу дегенді білмей, барын салып еңбек етуді сол кісіден үйрендім» деп еске алады. Аудан басшылығы оның қабілетін ескеріп, 1974 жылы аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының бас агрономы қызметіне тағайындайды.
Еңбек жолында майталман тұлға Зұлпыхар Мұсахановтан көп өнеге алған. Ол уақытта ауданда күріш өнімінің сапасын арттыру бағытында ғылыми-әдістемелік семинарлар өтіп тұратын. Сондай жиынның бірінде ауданның бірінші хатшысы Ахметжан Жанпейісовтің ауыл шаруашылығы бөлімінің бас агрономының пікіріне ден қойып, кәсіби кеңесімен санасқан жағдайына куә болдым. Осы жылы Жаңақорған ауданы бірінші рет мемлекетке астық тапсыру жоспарын асыра орындады. Құрманбековтің іскерлігі жоғары бағаланып, 1977 жылы «Задария» совхозының директорлығына тағайындалды. Отыз бір жастағы жігіт сол кезде аудандағы ең жас директор еді.
Бұл кезде шаруашылық жер әлі толық инженерлік жүйеге келмеген, бірақ жүйелі басшылықтың, тынымсыз еңбектің арқасында «Задария» совхозының өндірістік-экономикалық жағдайы оңалып, күріштік жер инженерлік жүйеге келтіріліп, ауыспалы егіс танабы іске қосылды.
Мемлекеттік басқару саласында көп жыл қызмет атқарған ғалым-агроном, бүгінде ел ағасы Алмасбек Нәлібаев Тұрсынхан Құрманбековті өндірістегі алғашқы ұстазым болды дейді. «Мен 1981 жылы ауыл шаруашылығы институтын бітіріп келіп, осы кісінің қарамағына Задария кеңшарына агроном болып бардым. Сол жылдың желтоқсан айында бас агроном болып тағайындалдым. Совхоз директоры Тұрсекең күндіз-түні бір тынбайды. Басшының жанында жас маман маған да тыным жоқ. Таулы жер, малды ауылда мамыражай тірлікті көріп өскен басым қайнаған науқанда су кешіп, Сырдың қалың масасына таланып, бел жазбайтын бейнеттен шағылып кеттім. Төзе алмайтын сияқтымын. Кетуге бел будым. Сонда мені тоқтатқан осы Тұрсекең.
«Адам көрмесе, Құдай көреді. Бір мәнісі болар, кетем деме» деп ағалық ақылын айтып, жігер берді. Рас екен. Ұстазымның айтқаны келді, еңбегіміз бағаланып, жақсы маман болып қалыптастық. Еңбегіміздің арқасында елдің де алдына шықтық» дейді ол.
1983-1990 жылдары Тұрсынхан Құрманбеков осы кеңшарда партия ұйымының хатшысы, егіс бригадирі қызметін атқарды. 1990-1992 жылдары Жаңақорған поселкелік кеңесінің төрағасы, 1992-1999 жылдары аудандағы «Атымтай» шаруа қожалығының төрағасы әрі аудандық шаруа қожалықтары қауымдастығының бас директоры қызметтерін қоса атқарды.
Осы бір өтпелі кезеңде Тұрсекең шаруалардың жекеменшік жағдайында жұмыс жасап, нарықтық қатынастардың қалыптасуына айтарлықтай еңбек сіңірді.
Егемен еліміздің саяси-экономикалық, әлеуметтік бағдарламаларын жергілікті жерде жүзеге асыру мақсатында Тұрсынхан Құрманбеков 1999 жылы аудандағы «Қыркеңсе» ауылдық округі әкімі қызметіне сайланды. Бұл кезең ауыл әкімдерінің құзыреті мен қызметі әлі қалыптаспаған кез еді. Әкімнің қолында қаржысы, қызметтік көлігі жоқ, қызметті қаражаяу атқарса да қалыбына сын түсірмеді. Ауыл халқының әлеуметтік-тұрмыстық жағдайының оңалуына, елді мекен келбетінің жаңаруына тер төкті. Бұрын жекенің үлесіне беріліп кеткен мемлекет есебіндегі үйді ауруханаға айналдырды. Тоқтап қалған ауызсу жүйесін және ыза суды сыртқа айдайтын қондырғыны қалпына келтірді. Ауыл клубын жөндеуден өткізіп, ауыл ортасынан мешіттің салынуына мұрындық болды.
Қыркеңсе ауылдық округі аумағында Қорасан ата, Қылышты ата, Төлегетай сияқты әулие-әнбие кесенелері орналасқан. Осы тарихи орындардың жойылып кетпеуіне де Тұрсынхан ағамыз совхоз директоры болып жүргенде көп еңбек сіңіргенін білеміз. Кейін ауыл әкімі кезінде қайта салынған Төлегетай-Қылышты ата кесенесі құрылысына техника және адам күшінен көп көмек жасады. Қазіргі кезде бұл жерге еліміздің төрт бұрышынан тәу етіп зиярат жасаушылар мен туристер көптеп келуде.
Тұрсекең ауыл әкімі болған 1999-2010 жыл аралығында Қыркеңсе ауылы қайта түлеп, ауыл тұрғындарының әлеуметтік-экономикалық жағдайы жақсарды. Көшелер жарықтандырылып, қиыршық тас төселіп, асфальтталды. Осындай тынымсыз және адал еңбегі оны қоғамға, ел мен халыққа абыройлы етті. «Еңбектегі ерлігі үшін», «Тыңға – 50 жыл», «Қызылорда облысына – 70 жыл», «Ерен еңбегі үшін», Нәзір Төреқұлов атындағы медальдармен марапатталды. «Азаматтық қорғаныс үздігі» төсбелгісінің иегері, республикалық, облыстық, аудандық деңгейдегі Құрмет грамоталары мен Алғыс хаттарды иеленді.
Тұрсынхан Құрманбеков 2010 жылы зейнет демалысына шықты. Өз саласының майталманының еңбегі ескеріліп, «Жаңақорған ауданының құрметті азаматы» атағы берілді.
Ер-азаматтың абыройы артып, мерейінің өсуіне жанындағы өмірлік серігінің демеуі аса қажет. Міне, Тұрсекеңнің жары Тоқтасын осындай жан, бар күш-жігерін шәкірт тәрбиелеуге арнаған ардақты ұстаз. Екеуі тәрбиелеп-жетілдірген ұл-қыздары Асылжан, Дәурен, Сәкен, Жанна ата-ана сенімін ақтап, түрлі салада абыройлы қызмет етуде. Немерелері де өмірден өз орнын тауып, атасын қуанышқа бөлеп отыр.
Туған жерін түлеткен, жүрген жерге гүл еккен білікті басшы, адал азамат Тұрсекеңнің өмір жолы осылай өрілген.
Ерғали ОРАЗБЕКОВ,
Жаңақорған ауданының
құрметті азаматы
