Арал ауданында инфрақұрылымды жаңарту, газдандыру, құрылыс және өзге де салаларда тың жобалар жүзеге асырылуда. Инвестиция, салық және басқа да түсім түрлері артты. Бұл туралы өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте аудан әкімі Аманжол Оңғарбаев айтып берді.
– Биылғы алғашқы жартыжылдықтың негізгі көрсеткіштеріне келсек, өнеркәсіп өндірісінің көлемі 18,7 млрд теңге болып, 105,7 пайызға жетті. Құны 5,8 млрд теңге болатын 3 жобаны пайдалануға беріп жатырмыз. Атап айтар болсақ, «Qazaq Camel» ЖШС-ның түйе сүтінен құрғақ ұнтақ шығаратын, «Тоғыс-Аралотын» ЖШС-ның жоғары сұрыпты ас тұзын өндіретін зауыттары іске қосылды. Бұдан бөлек «Эко Энерджи Плюс» ЖШС-ның автомобильге газ толтыру компрессорлық станциясы бар көпфункционалды жол бойындағы кешені және жыл соңында дейін іске қосылуы тиіс тағы бірнеше жоба бар, – деді аудан әкімі.
Сондай-ақ мал басында өсім байқалды. Атакәсіпке айналған балық шаруашылығы да қарқынды дамып келеді. Кіші Арал теңізінің учаскелері, Сырдария өзені және көлдер, он балық өңдеу зауыты бар. Жыл басынан 3621 тонна балық өңделіп, 1728 тоннасы шетелге экспортталды. Екі кәсіпорын өнімдері Еуропа нарығына шығады, балықты сұрыптап қатыратын және сақтайтын 15 цех жұмыс істеп тұр. Сондай-ақ тоған шаруашылығы және тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы, тауарлы балық өсірумен 16 шаруашылық айналысады.
Аудан әкімі Арал теңізі мәселесіне шетелдіктер мен халықаралық қорлардың назарын аударуға, өңірдегі экологиялық ахуалды жақсартуға бағытталған маңызды жобалар Үкіметтің және аймақ басшысының тікелей назарында екенін айтты.
– Әлемдік, халықаралық банктер мен қорлардың өкілдері, елшілер келіп, экологиялық апат аймағына, теңізге деген жанашырлықтан туындаған әр бастамаға қолдау көрсетіп, жобаға жан бітіруге ынталы. Осы ретте ауданда Орта Азияда алғаш болып «Geopark Aral» туристік орталығы ашылды. Бұл – тек инфрақұрылымдық жоба емес, өңірдің табиғи, тарихи, геологиялық, мәдени және экологиялық бай мұрасын сақтап танытатын, сондай-ақ халықаралық стандарттарға сай туристік орталық болмақ. «Geopark Aral» – ЮНЕСКО жаһандық геопарктерінің қатарына енуге ниетті Орта Азиядағы бірден-бір бастама. Бұл жоба экотуризмді дамыту, халықты экологиялық біліммен қамту, тұрақты табыс көзін қалыптастыру және Аралдың бай мұрасын келер ұрпаққа жеткізуді мақсат етеді. ЮНЕСКО-ның жаһандық геопарктерінің қатарына қосылсақ, бірнеше туристік нысанды халықаралық деңгейде дамыту үшін халықаралық қорлардан қаржы тартуға мүмкіндік туады. Жақында халықаралық сарапшылар геопарк аумағында негізгі бағалау миссиясын өткізді. Оның қорытындысы бойынша нақты шешім қабылданады, – деді аудан әкімі.
Байқағанымыз, жыл басынан бері ішкі туризм, өзге елден келушілер саны артқан.
Құрылыс саласында да серпін бар. Бірінші жартыжылдықта ауданда 21,7 млрд теңгенің құрылысы жүргізілді. Биыл 16,3 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға беріліп, былтырмен салыстырғанда 4,7 пайызға артық орындалды.
Ауызсу мәселесі де кезең-кезеңімен шешіліп келеді. Өткен жылы 318 шақырым ауызсу желілері тартылды. Ақбасты, Тоқабай, Ерімбетжаға және Тастүбек елді мекендері толықтай орталықтандырылған ауызсу желісіне қосылды. Биыл Абай елді мекеніне ауызсу жеткізілді. «Арал-Сарыбұлақ» топтық су құбырының 200 шақырымнан астам бірінші желісінің 80 пайызы тозған. Оған былтыр республикалық бюджеттен 5,5 млрд теңге қаржы бөлініп, 23 шақырым су құбырының құрылысы аяқталды. Биыл жұмысты жалғастыруға республикалық бюджеттен 1,2 млрд теңге қаралып, 30 шақырымнан астам су құбырының құрылысы жүргізілуде.
Халықты баспанамен қамтуда жүйелі жұмыс бар. Өткен жылы 150 пәтер берілсе, жыл соңында тағы 2 пәтерлік 30 тұрғын үй өз иелеріне табысталды. Биыл 2 пәтерлік 100 тұрғын үй салынады. Сондай-ақ Арал қаласы мен Сексеуіл кентіндегі ескірген, күрделі жөндеуге жарамай қалған вокзалдардың орнына жаңа ғимараттар бой көтеруде.
Бүгінде аудан халқының 74,3 пайызы газбен қамтылған. Биыл автоматты газ тарату станциясы ашылып, Қамыстыбас елді мекеніне «көгілдір отын» берілді. Осы газ тарату станциясы арқылы алдағы уақытта 18 елді мекенді табиғи газбен қамтуға мүмкіндік туады. Қазіргі таңда демеушілік қаражат есебінен «Қамыстыбас-Қарашалаң» магистральдық газ құбырын салу жобасы мемлекеттік сараптамадан өткізілуде. Сондай-ақ Қосжар, Аманөткел, Бөген елді мекендерін табиғи газбен қамтамасыз ету мақсатында жоба-сметалық құжаттамалар әзірленуде. Жоба толық іске асқанда аудан тұрғындарының 90,3 пайызы табиғи газдың игілігін көреді.
Маңызды жобалардың бірі – «Бейнеу-Сексеуіл» автожолының құрылысы. Ұзындығы 559 шақырым жолдың 189 шақырымы ауданға тиесілі. Жоба толығымен жүзеге асқанда, қолданыстағы ТРАСЕКА (Еуропа-Кавказ-Азия көлік дәлізі) бағыты 900 шақырымға, Қытай Халық Республикасынан Ақтауға дейін жүк жеткізу мерзімі 2 тәулікке қысқарады. Бұл Транскаспий халықаралық көлік бағыты дәлізінің жанында экономикалық тұрғыдан ыңғайлы орналасқан теміржол бойындағы елді мекендердің дамуына серпін береді. Сондай-ақ аудан орталығынан шалғайдағы Құланды, Ақбасты, Ақеспе, Қосаман, Беларан елді мекендеріне қатынайтын автожолдың мәселесі де түбегейлі шешімін табады.
Көлік инфрақұрылымын дамытуда тындырымды іс атқарылуда. Жолдар мен көшелер жөнделіп, жарықтандырылды. Электрмен жабдықтау сапасын жақсарту үшін жаңғырту жұмысы жанданған.
Аудан әкімі білім, денсаулық, мәдениет пен спорт салаларында атқарылған ауқымды жұмыстарға да тоқталды.
Сара АДАЙБАЕВА,
«Сыр бойы»
