Еліміздің саяси тарихындағы маңызды кезеңдердің бірі аяқталды.
Жалпыхалықтық референдумда қабылданған жаңа Конституцияға сәйкес 2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстан Республикасының жаңа конституциялық моделі күшіне енді. Осыған байланысты 1995 жылғы Конституция негізінде қалыптасқан және отыз жылдан астам уақыт бойы қызмет атқарған қос палаталы Парламенттің (Сенат пен Мәжілістің) өкілеттігі толық тоқтатылды. Осылайша, елімізде жаңа саяси-құқықтық кезең басталып, мемлекеттік билік институттары жаңа Конституция талаптарына сәйкес қайта қалыптасады.
Парламент палаталарының соңғы бірлескен отырысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев Парламенттің ел дамуындағы орнын ерекше атап өтіп: «Парламент әрдайым уақыт талабына тез бейімделіп, қоғам сұранысына лайықты жауап бере алатын жасампаз құрылым болды. Парламент – мемлекетіміздің басты өкілді органы» деп жоғары баға берді. Осы орайда, Қазақстан Республикасының игілігі жолында өз әлеуетімізді жүзеге асыруға мүмкіндік бергені үшін Президентімізге шынайы ризашылығымды білдіремін.
Сондай-ақ Мемлекет басшысы тәуелсіз Қазақстанның қалыптасу кезеңіндегі күрделі әрі тұрақсыз саяси жағдайда құрылған Парламенттің өткен отыз жыл ішінде мемлекетіміздің орнықты дамуы мен мемлекеттік құрылыстың тұрақтылығын қамтамасыз ету жолындағы тарихи миссиясын абыроймен атқарғанын айтты. Сенаттың заң шығару үдерісінің тиімді жұмыс істеуіне және елдегі негізгі реформалардың жүзеге асуына кепіл болған маңызды институт екенін де ерекше атап өтті. Бұл – тәуелсіз Қазақстанның дамуы жолындағы Сенаттың орны мен рөлін дәл айқындайтын әділ баға деп есептеймін.
Осы тарихи сәттің куәгері ретінде Қазақстанның заң шығару органының жоғарғы палатасында 2023 жылдың қаңтар айынан бастап Сыр халқының аманатын арқалап, Сенаттың VII, VIII шақырылымдарының депутаты ретінде қызмет атқару мен үшін үлкен жауапкершілік әрі зор мәртебе болғаны анық. Депутаттық міндетімді жүзеге асыру кезеңіндегі басты мақсатым – мемлекет мүддесі мен халықтың талап-тілегін ұштастырып, Қызылорда облысының өзекті мәселелерін республикалық деңгейде көтеру, заңнамалық бастамалар арқылы еліміздің дамуына үлес қосу болды.
30 жылдан аса тарихы бар Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының соңғы Төрағасы қызметін атқарған Мәулен Сағатханұлы Әшімбаевтың мемлекеттік мүддеге негізделген саяси ұстанымы мен стратегиялық көзқарасы Сенат жұмысының мазмұнын жаңа деңгейге көтергенін айту қажет. Ол елдің әр өңірінен сайланған сенаторларды ортақ мақсатқа жұмылдырып, күрделі заң жобалары мен маңызды мемлекеттік шешімдерді жан-жақты талқылауға ұйытқы бола білді. Әсіресе, Мемлекет басшысы бастамашылық еткен саяси және конституциялық реформаларды заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз ету, қоғам сұранысына сай жаңа заңдарды қабылдау және өңірлердің өзекті мәселелерін мемлекеттік деңгейде көтеру бағытында Сенаттың ықпалы айқын сезілді. Бұл ретте Мәулен Сағатханұлының парасатты басшылығы, саяси мәдениеті және келісім мен сабақтастыққа негізделген басқару стилі Парламенттің жоғарғы палатасының беделін арттырып, ел мүддесіне қызмет ететін маңызды заңдардың сапалы қабылдануына берік негіз қалады.
Мен үшін бұл уақыт аралығы Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты ретінде ел тағдырына қатысты маңызды шешімдердің қабылдануына қатысып, халық сенімін ақтауға күш-жігерімді жұмсаған жауапты әрі тағылымды кезең ретінде есте қалмақ. Бұл – атқарылған жұмыстарды саралап, ел сенімін ақтауға бағытталған қызметтің нәтижелеріне баға беретін маңызды кезең.
Сенаттың Әлеуметтік-мәдени даму және ғылым комитетінің мүшесі ретінде білім беру, ғылым, мәдениет, ақпарат, еңбек қатынастары, әлеуметтік қорғау, денсаулық сақтау және руханият салаларына қатысты маңызды заңдарды қарауға және жетілдіруге әріптестерімізбен бірге белсенді қатыстым. Сол жұмыстардың ең негізгілеріне тоқталып өтейін.
Есепті кезеңде аталған комитеттің мүшесі ретінде он беске жуық заң бойынша жұмыс тобын басқардым. Солардың қатарында «Қоғамдық бақылау туралы» Заңын ерекше айтқан болар едім. Аталған заң азаматтық қоғам институттарының әлеуетін күшейтіп, мемлекеттік органдар қызметінің ашықтығы мен есептілігін арттыруға бағытталды. Заңды талқылау барысында қоғам өкілдерімен, сарапшылармен және мемлекеттік органдармен жүйелі жұмыс жүргізілді. Заң аясында Қоғамдық бақылауды жеке бір адам да, қоғамдық бақылау топтары да жүзеге асыра алады.
Жалпы қорыта айтар болсақ, «Қоғамдық бақылау туралы» Заң жалпы қоғамдық бақылау саласын бір жүйеге келтіріп, қоғам өкілдеріне шешімдерді енгізу кезеңінде де, іске асыру кезеңінде де, нәтижелерді бағалау кезінде де билікті басқаруға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектор жұмысының «ашықтығы» деңгейі жоғарылайды, азаматтардың мемлекет істерін басқаруға тартылу деңгейі өседі, мемлекет пен қоғам арасындағы өзара сенімнің деңгейі жоғарылайды, азаматтардың барлық сындарлы сауалдарына жедел және тиімді жауап беруге жәрдемдеседі.
Өзім депутаттық бастамашы топтың құрамында болып, бірге әзірлеген «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне қауіпсіз еңбек жағдайларын жетілдіру, жұмыскерлердің еңбек құқықтарын қорғау және әлеуметтік қамсыздандыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңы қабылданып, еңбек адамдарының құқықтарын қорғауға бағытталған маңызды құқықтық тетіктер заңнамалық деңгейде бекітілді.
Қос палаталы Парламенттегі қызметіміздің негізгі бағыттарының бірі – Сыр өңірінің мәселелерін тұрақты түрде көтеру болды. Осы кезеңде облыс әкімі қызметін абыроймен атқарған Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаевтың ұтымды үйлестірушілігімен және Сыр бойынан әр жылдары сайланған Парламент депутаттары А.Әлназарова, Н.Байқадамов, М.Әбенов, М.Ергешбаев, М.Жайымбетовтермен, орталық атқарушы органдармен бірлесе отырып, облыстың өзекті мәселелеріне республикалық бюджеттен қаржы бөлінуіне қол жеткізу бағытында нақты жұмыстарды атқаруға тырыстық.
Осы бірлескен жұмыстардың нәтижесінде өңір үшін аса маңызды бірқатар инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобаларды ілгерілетуге мүмкіндік туды. Ең негізгілерін атап айтқанда, жаңа тұрғын аудандардың инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымын жүргізу, теміржол өткелін салу, бірқатар магистральды көшелерді қайта жаңғырту, жаңа көпір мен жол желілерін дамыту, әуежайға кіреберіс автожолды реконструкциялау, жылу желілерін жаңарту секілді ірі жобаларға қолдау көрсетілді.
Сонымен қатар ауылдар мен елді мекендерді ауызсумен, газбен, электрмен қамту, жолдарды, әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымын жаңғырту бағытындағы бастамалар кезең-кезеңімен шешімін тапты.
Бастысы, бұл бастамалардың барлығы елдің күнделікті тұрмысын жақсартуға, өңірдің инфрақұрылымдық әлеуетін арттыруға және Сыр жұртшылығының көптен күткен нақты мәселелерін кезең-кезеңімен шешуге қызмет етті. Шындығында да еңбек ырғағын бір сәтке баяулатпаған жерлестеріміздің бірлігімен келген осы жетістіктерді – Сыр жұртшылығы Президентіміз бен Үкіметтің нақты қолдауы деп түсінеді.
Сондай-ақ өз тарапымнан Үкіметке жиырмаға жуық депутаттық сауалдар жолдадым. Олардың қатарында Сырдағы су тапшылығы, ирригациялық жүйелерді жаңғырту, топырақтың тұздануы, Арал теңізінің экологиялық ахуалы, Қызылорда облысына бөлінген мұнай экспорты квотасын ұлғайту, бірқатар елді мекендерді ауызсумен қамту, т.б. мәселелер бар. Бұл тақырыптар республикалық деңгейде кеңінен көтеріліп, мемлекеттік органдардың назарын аударды.
Ұлттық құндылықтарды сақтау және рухани дамуды қамтамасыз ету бағытында ұлттық кино өндірісінің сапасын арттыру, ұлттық анимацияны, қазақ балалар әдебиетін қолдау, музей ісін дамыту, қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің оқыту әдістемесін жетілдіру мәселелері бойынша да бірқатар депутаттық сауалдар жолдап, ұсыныстар енгіздім.
Қоғамдық қызмет аясында ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі жанындағы Ұлттық фильмдерді мемлекеттік қаржылық қолдау мәселелері жөніндегі Ведомствоаралық комиссияның мүшесі ретінде ұлттық кино саласын дамытуға бағытталған жұмыстарға белсенді қатыстым.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылған саяси және конституциялық реформаларды қолдау жұмыстарына да белсенді атсалыстым. Жаңа Конституцияны қабылдау, референдум өткізу, саяси жаңғыру үдерістерінің маңызын түсіндіру бағытында республикалық және өңірлік бұқаралық ақпарат құралдарында көптеген мақалалар жариялап, қоғамдық талқылауларға қатыстым. Осы бағыттағы еңбегім Мемлекет басшысының Жарлығымен берілген «Құрмет» орденімен жоғары бағаланды.
Бұдан басқа, еңбек қатынастарын одан әрі жетілдіруге бағытталған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне еңбек саласындағы ұжымдық қатынастарды реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасы бойынша депутаттық бастамамыз Мәжілістің қарауына ұсынылды. Бұл заң жобасы алдағы уақытта Құрылтай отырыстарында қолдау табады деп сенемін.
Парламент Сенатындағы қызметіміз барысында Сыр өңірімен байланысымыз бір сәтке де үзілген емес. Оның басты себебі – сол кездегі облыс әкімі, бүгінде Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары қызметін атқарып отырған Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаевтың өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына тың серпін берген қарқынды жұмысы еді. Облыста күн сайын дерлік жаңа бастамалар қолға алынып, өндірістік, әлеуметтік және инфрақұрылымдық жобалар жүзеге асырылып жатты. Сондықтан әр сапарымызда жаңадан пайдалануға берілген нысандардың ашылуына қатысып, салынып жатқан маңызды жобалардың барысымен танысып, ел игілігіне бағытталған жұмыстардың куәсі болдық. Облыс әкімінің қала, аудан тұрғындарын жеке мәселелерімен қабылдауларына бірге қатысып, өңір үшін түйткілді мәселелерді бірлесе зерделедік.
Бүгінде Мемлекет басшысының сеніміне ие болып, Қызылорда облысының әкімі қызметін атқаруға белсенді кіріскен Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаевтың алдында да өңірдің қарқынды дамуын одан әрі жалғастыру міндеті тұр. Ел басқару ісінде мол тәжірибе жинақтаған, Сыр өңірінің тыныс-тіршілігін тереңінен білетін білікті басшы ретінде Мұрат Нәлқожаұлының облыстың әлеуметтік-экономикалық әлеуетін одан әрі арттырып, басталған ауқымды жобаларды табысты жалғастырарына сенімдімін.
Уақыт сыны таразысына түскенде лауазымның емес, ел үшін атқарылған істің салмағы өлшенеді. Сенаттағы қызмет атқарған жылдарым мен үшін саяси өмірбаянымдағы кезекті кезең ғана емес, Сыр жұртшылығының сенімін арқалап, өңірдің өзекті мәселелерін мемлекеттік деңгейде көтеруге мүмкіндік берген үлкен жауапкершілік мектебі болды. Өйткені ел сенімі есеп беретін биік мінбер ғана емес, табанды еңбек пен нақты нәтижені талап ететін зор жауапкершілік. Осы уақыт ішінде қолдау білдірген барша жерлестеріме, ардагерлерге, зиялы қауым өкілдеріне, қоғамдық ұйымдарға, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне және әріптестеріме шынайы ризашылығымды білдіремін.
Руслан РҮСТЕМОВ,
Қазақстан Республикасы
Парламенті Сенатының
2023-2026 жылдардағы депутаты
