Қандай ортада, қандай жағдайда болмасын жүйелі ой қозғап, көпті толғандырған тұшымды пікір айта білген азаматты құрметтейтін елдің ұрпағымыз. Әсіресе, әркім өзі ойға алған істің шешімін таба алмай жүрген, шешімін тапса да, жүзеге асыруға тәуекелі жетпей екіұдай күйде жүргенде дұрыс бағыт беріп, қадамыңа құт дарытқандай әсер ететін жандар болады. Менің қырық жылдан астам мұғалімдік қызметімде осындай дұрыс бағыт беріп, шығармашылық шабытпен жұмыс жасауыма ықпал еткен аға буын ұстаздар аз болған жоқ. Осы жолға өзіммен қатар келіп, өзіндік ұстанымы қалыптасқан, үнемі шығармашылық ізденісте болатын, мұғалімдік міндетті ұрпаққа мінсіз қызмет ету деп танитын әріптес дос Еркін Дүйсенбаев.
Еркін екеумізді алғаш таныстырып табыстырған өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдарындағы аудан мектеп директорларының бірлестік жетекшісі Жаманқұлов Базарбай болатын. Еліміз тәуелсіздік алған алғашқы жылдары мектептегі тәрбие саласы біршама дағдарысқа ұшыраған кез. Осы жөнінде Базарбай ағайымыз өз ойын ортаға сала отырып, тәрбие саласын ұлттық салт-дәстүр негіздеріне бағыттап қайта жасау керектігін, облыс көлемінде ұсыныс жасайтынын айта келіп, жобаны жасауды Еркін екеумізге тапсырды.
Ол уақытта Еркін №166 орта мектеп директоры, мен №162 орта мектепте тәрбие ісі жөніндегі орынбасармын. Ауылымыз іргелес болғандықтан, бір-бірімізбен байланысу да қиын болған жоқ. Алғашқы жобамыз екі айда дайын болып, облыс көлемінде таратылды. Содан бері де отыз бес жылдай уақыт өтіпті. 1994 жылы аудандық білім бөлімінің ұйымдастыруымен өткен «Жыл директоры» конкурсында Еркін өзінің ақындық талантымен қоса, табан астында жұмбақ құрастыру мен тосын тосқауылдар табу шеберлігімен көзге түсіп, «Жыл директоры» атанды. Осы конкурстан кейін мамандығыма байланысты қандай да бір кедергіге жолықсам, Еркінмен пікірлесу мұғалімдік дағдыма айналды. Оның ұсыныстары тым қарапайым және өте түсінікті болушы еді.
– Батеке, жаңалықты ешкім тыңнан бастамайды, бұрын болған дүниені өңін өзгертіп, қайта ұсынады. Сондықтан қандай дүниенің болмасын шешімін өткеннен іздеу керек, оңай табасың, нәтижеге тез қол жеткізесің, – деуші еді.
1995 жылы «Народное образование» журналының Ресейден әлі шығатын кезі. Сол журналды жаздырып алып, дүниежүзіндегі білім саласындағы жаңалықтармен танысып отыратынбыз. Сол журналдың бір санында «КСО» (коллективное средство обучения) әдісі ұсынылыпты. Осы әдісті мектеп бағдарламасына енгізуді жоспарлап, жан-жақты ізденіп жүріп, Еркінмен хабарластым. Амандық- саулықтан кейін, ой-пікірімді тыңдап болып: «Осы әдістің жобасы кеңес өкіметінің жаппай сауаттандыру кезеңіне сәйкес келетін сияқты, сондықтан сол кезеңнің тарихын қарап шығу керек» деген ұсынысы дәл келгенін, соны зерделеу өзімнің ойыма келмеген шалағайлығымды әлі күнге ыңғайсыздана еске аламын.
2001 жылы Аққұм бекетіндегі жаңадан ашылған №221 мектепке ауысып келген кезімде, мектептің жалпы жоспарлау жұмыстарында да Еркіннің көп көмегі тиді. 2002 жылы аудандық білім бөлімінің әдістемелік кабинетіне ауысып келді. Сол жылдың соңында облыстық білім басқармасы оны кадрлар біліктілігін арттыру және ақпараттық технологиялар институтына қызметке шақырады. 2003 жылдан кабинет меңгерушісі, 2006 жылдың қазанынан облыстық білім беру қызметкерлерінің біліктілігін арттыру және қайта даярлау институты директорының орынбасары қызметін атқарды. Осы институт қабырғасында қызмет ете жүріп, «Озат тәжірибені зерттеу мен жалпылау», «Физиканы жаңаша оқыту әдістемесі», «Қазіргі сабақты ұйымдастырудың әдістемесі» атты оқулықтардың авторы болумен қатар, Кембридждік білім мен Назарбаев зияткерлік мектебі дербес білім беру ұйымының біріккен әдістемелік жаңа бағдарламасын жазып шықты. Ол педагогика саласындағы жаңалықтарды мектеп бағдарламасында оқытудың қарапайым түрін тани білумен қатар, білімді, шығармашылық ізденіс үстінде жүретін талантты әріптестерін оқытудың ғажайып шебері болды.
Әртүрлі деңгейдегі кездесулер барысында «Ереке, қазір облыс орталығындасың, ғылыммен айналысуға мүмкіндік мол, қабілетіңді сынап көрсең қайтеді» деген ұсыныс айтып көріп едім, ұзақ ойланып отырып: «Ойыңды түсіндім, бірақ мені көп қызықтан айырғалы отырсың ғой, мен ғылымға беріліп, соңына түсер болсам, анау бәйгеге бабы келіп, шабыс тілеп тұрған әріптестерге қамшы сілтейтін қабілетімнен айырылып қаламын ғой, сондықтан бұл мәселені жаба тұрайық», – деген еді. Бұл ойының да астарын кейін өзі дәлелдеп, облыс көлеміндегі шығармашыл мұғалімдерді қолдау және озат тәжірибені тарату мақсатында өзінің ой-пікірін ұсына отырып, сол кездегі облыстық Білім және ғылым қызметкерлері кәсіподағы комитетінің төрайымы Райкүл Байназарованың қолдауымен, облыстық білім беру қызметкерлерінің біліктілігін арттыру және қайта даярлау институты арқылы жүзеге асырып, «облыстық тәжірибе алаңын» құрып, жетекшілік етті. Он жылдан астам уақыт «Тәжірибе алаңы» жұмысын жоспарлау мен ұйымдастыруда біліктілік пен шығармашылық бағыттарды белгілеп, конкурстар ұйымдастырды. «Тәжірибе алаңы» қатысушылары арасынан республикалық деңгейдегі «Үздік педагог», «Үздік авторлық бағдарлама», т.б. конкурстардың көптеген жеңімпаздары шықты. 2017 жылдан бастап, «Тәжірибе алаңының» қазіргі үйлестірушісі, «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» акционерлік қоғамының филиалы директорының орынбасары Серік Құсейіновтің бастамасымен жыл сайын ақын педагогтер арасында Еркін атындағы жыр мүшәйрасы дәстүрлі түрде өткізіліп келеді.
2013 жылдан өмірінің соңына дейін Астана қаласындағы «Назарбаев зияткерлік мектебі дербес білім беру ұйымының Педагогикалық өлшемдер орталығында эксперт-бағалаушы қызметін атқарды. Ол жақта жүргенде де облыстың шығармашыл ұстаздарымен тығыз байланыста болды. 2014 жылы бір кездескенімізде келешекте эссе жазудың мектеп бағдарламасына енгізілетінін, оның тиімділігі мен өміршеңдігін айта отырып, «осы эссе жазудың әдістемесін қолға алсаң қайтеді» деген ұсыныс жасады. Екі жылға жуық еңбектеніп, бағдарламаны республикалық деңгейде қорғап шықтым. Бұндағы айтпағым, Еркіннің кімнің қабілеті қай бағытқа бейім екендігін тани білетінін мойындау еді. Алайда әлі де талайды мойындатып, еліміздің білім беру саласына үлкен үлес қосатын нағыз кемеліне толған шағында келместің кемесіне мініп кете барды. Тек отбасы мен туған-туыстары ғана емес, өзін білетін білім беру саласындаға қаншама әріптестері де қимай қоштасып қала берді. Содан бері де он жыл уақыт өте шығыпты.
2017 жылы Еркіннің аруағына бағышталған аста жары Қымбаттың құрастыруымен «Көңіліне әлем сыйған жан» атты естеліктер мен Еркіннің өлеңдері және өзі ұнататын афоризмдер мен аңыз-әфсаналар топтастырылған кітабы жарық көріп, таратылды. Бір таңғаларлығы өзі айтқан афоризмдерді «белгісіз автор» деп беріп отырған. Осы кітапты оқи отырып, өзінің ойынан шыққан афоризмдер мен аңыз-әфсаналарды жазып алып, топтастырып, қажетіне жарата білетін ұқыптылығы да оқыған адамға үлкен бағыт-бағдар болмақ.
Жалпы Еркін жайында айтылар естелік өте көп. Бүгін қолыма қалам алғызып, ойыма түрткі болған аудан орталығындағы халық ең көп жүретін орталық көшенің бойында Еркіннің күлімдеген бейнесі ілінген билбордты көріп, ерекше қуаныш па, әлде басқа бір бойымды кернеген беймәлім сезім бе, қасымдағы кісілерге «әне көрдіңдер ме» деп айнала бердім. Оны білетін көзкөргендерге телефон шалып, суретке түсіріп жібердім. Қуанғанымнан аудандық қоғамдық даму бөлімінің басшысы Әбілғазы Төлегеновке алғысымды айта барғанымда: «Ел азаматтарын құрметтеу міндетіміз ғой, дегенмен осы іске тікелей қозғаушы болған ардагер ұстаз Мырзажан Жакиповқа да алғыс айтуды ұмытпаңыз» деді. Осының алдында ғана аудандық «Жаңақорған тынысы» газетінен редактор Баян Үсейінованың «Екпіндінің Еркіні» деген көлемді мақаласын оқып, арнайы кіріп алғыс айтып шықтым. Ауыл жаққа барып, Екпінді ауылына соқсам, онда да орталық көшеге үлкен билборд ілініпті. Сондағы ардагер ұстаз Сайлаухан Жартыбаев және басқа да ел ақсақалдарымен пікірлесе отырып, алдағы уақытта Еркіннің атына аудан орталығынан, ауылдан көше немесе өзі оқып, еңбек еткен мектеп атауын беру жөнінде ұсыныс тастадым. Ел ақсақалдары ұсынысымды қабыл алып, алдағы уақытта жұмыс жасайтындықтарын айтып, қуантып шығарып салды.
Көзінің тірісінде ешқандай атақ-мансапқа құмартпай, өзінің бірқалыпты қарапайым келбетінен айнымаған абзал азамат Президенттің, облыс әкімінің Алғыс хаттары мен «ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісінің және Республика көлемінде таратылған бірнеше әдістемелік нұсқаулықтың қорытындысымен Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының Құрмет грамотасымен марапатталған.
Ендігі жерде айтылған ұсыныс аяқсыз қалмайды деп сенемін.
Батырхан ЖОЛАНОВ,
ардагер мұғалім
