Жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері жуырда Сырдария ауданына барып, жаңадан пайдалануға берілген әлеуметтік нысандар, инфрақұрылымдық желілер, өндірістік кәсіпорындар, жүзеге асырылып жатқан ауқымды жобалармен танысты.
Ақжармаға да газ жетеді
Ауданда 1 кент және 13 елді мекен болса, оның 6-уы табиғи газбен қамтылған. Атап айтқанда, Тереңөзек кенті мен Қалжан ахун, Сәкен Сейфуллин, Асқар Тоқмағамбетов, Нағи Ілиясов, Шаған елді мекендерінің тұрғындары от жағып, күл шығарудан құтылды. Биыл бұл тізімді 2800-ге жуық адам тұратын, 500-ден астам үй түтін түтетіп отырған ажарымен айшықты Ақжарма ауылы толықтырмақ. Бүгінгі күні құрылыс жұмысының қарқыны күшейген.
– Ақжарма ауылын газдандыру жобасының келісімшарт құны – 1 млрд 875,7 млн теңге. Жобаға 2025-2026 жылдарға республикалық және облыстық бюджеттен қаржы бөлінген. Қазіргі уақытта мердігер мекеме «Алия Сервис» серіктестігі газ реттегіш пункттерін орнатып жатыр. Тапсырыс беруші – аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі, техникалық қадағалаушы – «Aisar-Group» компаниясы, авторлық қадағалаушы – «Мекен және компания» толық серіктестігі. Бүгінде құрылыс жұмысының 90 пайызы аяқталды. Нысанды алдағы маусым айында пайдалануға беру жоспарланған, – дейді аудан әкімінің орынбасары Роллан Еспенбетов.
Ауданның елді мекендерін газбен қамту көрсеткіші – 42 пайыз. Ал Ақжармаға табиғи отын жеткенде бұл көрсеткіш 50 пайызға дейін өседі. Шіркейлі және Қоғалыкөл ауылдарында да газдандыру жобасы бойынша жұмыс жүріп жатыр.
Сапалы жолдардың үлесі артты
Одан кейін тілшілер жол сапасын жақсарту бағытында аудан орталығында кезең-кезеңімен жүзеге асырыла бастаған ауқымды жобалар жайына қанықты. Тереңөзек кентінде құны 376,8 млн теңге болатын жоба аясында 9 көшеге күрделі жөндеу жүргізілуде. Аталған жобалар бойынша жоба-сметалық құжаттамалар әзірленіп, құрылыс басталды.
– Жалпы ұзындығы 3,8 шақырым жолды 3 ай ішінде аяқтау көзделген. Қазіргі таңда кенттегі Қазақ 1, 2, Наурыз, Жастар, Иманов, Жамбыл және Құндызбаев көшелері тегістеліп, қиыршық тас төселіп жатыр. Соның нәтижесінде жол жамылғысы жаңартылып, табаны нығайтылады, сонымен қатар тұрғындар үшін қолайлы әрі қауіпсіз көлік қозғалысы қамтамасыз етілмек. Жөндеу жұмысымен айналысушы – «РиА Сервис ЛТД», ал жоба авторы – «Димаш Сервис», техникалық қадағалаушы мекеме – «Жаңа ғасыр-К» ЖШС, – дейді Тереңөзек кентінің әкімі Нұржан Бисембаев.
Ауданда жақсы жағдайдағы жолдардың үлесі бүгінгі күні 80 пайыз болса, біз танысқан жөндеу жұмысы аяқталғаннан кейін аталған көрсеткіш 85 пайызға жетпек. Қалған 15 пайызы жаңадан салынған аумақтардың үлесінде. Бұдан ырысты, күрішті Сырдарияда соңғы жылдары құрылыс қарқын алып, кент аясының кеңейіп келе жатқанын аңғару қиын емес.
Көлік өтетін көпір жаңғырады
Бүгінгі күні Сырдария ауданының тұсындағы облыстық маңызы бар Қызылорда-Жалағаш автомобиль жолының 47,9 шақырым автомобиль көпірі күрделі жөндеуден өткізілуде.
– Көпірдің ұзындығы – 30,43 метр, бас мердігер мекеме – «Сервис НС» серіктестігі. Жөндеу жұмысына 669 млн 554 мың теңге бөлінген. Жоспарланған жұмыстың 90 пайызы, оның ішінде монолит құю, асфальт жабындысын төсеу аяқталды. Бөлінген қаржының 50 пайызы игерілді. Техникалық қадағалаушы – «Ақмешіт Элит Строй», авторлық қадағалаушы – «КазДорПроект» ЖШС, – дейді аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімінің басшысы Мейірхан Бақытжанұлы.
Қазіргі күні мұнда 20-ға жуық адам және барлық қажетті техника жұмылдырылған. Жұмысшылардың алаңсыз еңбек етуі үшін тиісті жағдай жасалған. Олардың басым бөлігі Қызылорда қаласының тұрғындары болғандықтан, уақытылы қатынауы үшін арнайы көлік қарастырылған. Ал Тереңөзек кентінің 3 тұрғыны көпір жөндеу ісіне Сырдария аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі арқылы тартылған.
Жалағаш, Қармақшы аудандары тұрғындарының облыс орталығына қатынауына мүмкіндік берген, үстінен күнделікті 2 мыңға жуық көлік өтетін көпір 1985 жылы қолданысқа берілген. Содан бері бірінші рет толық жөндеу көріп тұр. Жұмыс жыл басында басталған, маусым айының соңына қарай аяқталады деп күтілуде.
Мамандар аталған жоба көлік қатынасының қауіпсіздігін арттыруға, жол инфрақұрылымының сапасын жақсартуға және тұрғындардың қатынауына қолайлы жағдай жасауға бағытталғанын алға тартты.
Наннан басталған кәсіп
Ауданда шағын және орта бизнесті дамыту бағытындағы жұмыстар жүйелі жалғасуда және ол нәтижесіз емес. Соның бірі – нан және нан өнімдерін өндірумен айналысатын «Ханкелді» жеке кәсіпкерлігі.
– Жоба «Қызылорда» өңірлік инвестициялық орталығы» микроқаржы ұйымы арқылы 35 млн теңгеге қаржыландырылған. Соның есебінен нысан құрылысын жүргізіп, қажетті құрал-жабдықтар сатып алдық. Бүгінде біз әртүрлі нан өнімдерін өндіріп, тұрғындарды сапалы өніммен қамтамасыз етіп отырмыз. Кәсіпкерлік нысанында 3 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Нан өнімдерін шығарумен қатар, қоғамдық тамақтану орнының жұмысын жүргізіп келеміз, – дейді жеке кәсіпкер Зина Үсенбаева.
Наубайхана ісімен шектелуді жөн көрмеген бизнес иесі Тереңөзек кентінің орталығынан «Дәмді үй» деп аталатын шағын ғана кафе ашқан. Кіреберістен-ақ пештен жаңа шығып жатқан нанның иісі тәбетті ашады. Келушілер мұнда түскі ас ішіп, фастфуд, шәй мен кофеге де тапсырыс бере алады.
«Ауыл аманаты»: Жоспардан нәтижеге
Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасымен 2023 жылдан бері «Ауыл аманаты» жобасы жүзеге асырылып келеді. Осы уақыт аралығында жоба ауыл тұрғындарының жұмыспен қамтылуы және табысын арттыруға бағытталған бағдарлама екенін дәлелдеді. Осындай кең ауқымды қолдау шараларының нәтижесінде ауылдық жерлерде өндіріс орындары көбейіп келеді. Қалжан ахун елді мекеніндегі құм блогы өндірісі 2023 жылы кәсіпкерлік субъектісі ретінде тіркелген.
– «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында жеңілдетілген шартпен 7,3 млн теңге несие алдық. Бұл бізге құм блоктарын өндіру үшін матрицалар сатып алып, кәсіп бастауға мүмкіндік берді. Жабдықты іске қосқаннан кейін 4 адам жұмысқа тартылды. Цех әртүрлі қоршау материалдарын, тәулігіне 1000 дана құм блогын өндіреді, – дейді цехтың жүк тасушы операторы Талғат Әмзеев.
Өндіріс өрге сүйрейді
Аудандық кәсіпкерлік және өнеркәсіп бөлімінің басшысы Алмат Сәдуақасовтың сөзіне сүйенсек, бизнестің өркендеуіне айрықша көңіл бөлініп, қолдау жасалып отыр.
– Ауданда 2368 шағын және орта кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, онда 4,5 мыңнан астам адам еңбекпен қамтылған. Жыл басынан бері 42 жобаны жүзеге асыру мақсатында жеңілдетілген шартпен несие берілді. Қаржылай қолдау «Кең дала», «Ауыл аманаты» мемлекеттік бағдарламалары аясында Қызылорда өңірлік инвестициялық орталығы мен екінші деңгейлі банктер арқылы бағытталады, – дейді ол.
Бөлім басшысы 2029 жылға дейін құны 1,7 трлн теңге болатын ауқымды 6 жобаны жарыққа шығару жоспарланып отырғанын атап өтті. Оның қатарында тауарлы сүт фермасы мен қуаттылығы 1100 МВт болатын бу-газ электр станциясы жобалары бар. Сүт фермасын 2027 жылы іске қосу жоспарланған. Ал «Қызылорда Энерджи» ЖШС ұсынған станция үшін аумағы 250 гектар жер телімі белгіленді. Нысан құрылысы биыл басталып, 2029 жылы қолданысқа берілмек.
Ауыл шаруашылығы саласын жаңа деңгейге көтеретін келесі жоба – жүгеріні терең өңдеу зауыты. Бұл бастама агроөнеркәсіпті тек шикізат өндірумен шектемей, қосылған құн қалыптастыруға мүмкіндік береді. Зауыт іске қосылған жағдайда 500 жаңа жұмыс орны ашылып, ауылдық жерлердегі әлеуметтік тұрақтылыққа оң әсер етпек.
Болашағы зор жобалардың тағы бірі ретінде «Kyzylorda Septem Energy Ltd.» серіктестігінің сұйытылған табиғи газды өңдеу жобасын айтуға толық негіз бар. Жобаны жүзеге асыру үшін Қытайдан инвестиция тартылады. Одан бөлек алкогольсіз сусын, құс фермасы өндірістері де аудан экономикасына серпін бермек.
– Біз кәсіпкерлерді барынша жан-жақты қолдауға тырысамыз. Бизнесін сәтті жүргізіп келе жатқан кәсіпкерлік нысандары аз емес. Дегенмен, аудан орталығында тойхананың қажеттілігі айқын сезіледі. Жергілікті тұрғындар қуанышын кең көлемде атап өту үшін әзірге облыс орталығына немесе Жалағаш кентіне баруға мәжбүр, – дейді Алмат Сәдуақасов.
Назерке САНИЯЗОВА,
«Сыр бойы»
