Тағы да тынымсыз тілшілік сапар. Бұл жолғы бағыт – Қармақшы. Әсіресе, елге ең қажетті әлеуметтік нысандар мен инфрақұрылым жайын көзбен көруді мақсат еттік. Таң біліне қаладан шыққан көлік Жалағаш асып, ауданға қарасты Ақжар ауылдық округіне кіре берген…
Ажары келіскен Ақжар көшелері
Құрылғалы тура 70 жыл болған осы ауылдың бар тіршілігі – егін. Сыр салысын баптайды. Төрт түлікті түлеткендер де бар. Одан бөлек, «Ауыл аманаты» мемлекеттік бағдарламасымен кәсібін дөңгеленткендер де аз емес. Олардың бірі – май сығу цехын ашса, енді бірі көлік жуу орталығын іске қосқан. Сондай-ақ асыл тұқымды төл басын көбейтуге кіріскен кәсіпкерлер де бар.
2 мыңға жуық халқы бар Ақжарда кейінгі жылдары абаттандыру және өзге де инфрақұрылым дамыған. Жол жөнделіп, кейбір әлеуметтік ғимараттары қайта жаңғыртудан өтті.
– Біздің Ақжарда жалпы ұзындығы 16,5 шақырымды құрайтын 20 көше бар. Жүйелі жүргізілген жұмыстың нәтижесінде қазір жолдың 95 пайызы толықтай асфальтталған десек болады. Бұл – тұрғындар сұранысымен істеліп жатқан жұмыс. Биыл қосымша екі көше жөнделуде. Оған 286 млн теңгеден астам қаржы қаралған, – дейді ауылдық округ әкімі Нұржамал Тұрсынбаева.
Әкімнің сөзінше, елге керекті әлеуметтік ғимараттар да толық жаңартудан өткен. Мектепке 2022 жылы күрделі жөндеу жасалса, 2024 жылы жаңа дәрігерлік амбулатория салынған. Ал былтыр балабақша демеушілер есебінен қайта жөнделіпті. Ендігі мақсат – ауыл көшелеріне толық асфальт төсеп, сондай-ақ елді мекенге газ тарту жұмыстарын қолға алу.
– Ақжардағы Ораз ахун және Жалғасбай Тұяқбаев көшесін асфальттау жұмысын бастадық. Екі көшенің жалпы ұзындығы – 2,7 шақырым. Тапсырыс беруші – ауылдық округ әкімдігі. Қазір жеті техника, 12 адам осы құрылыстың басында. Қосымша екі ауыл тұрғынын жұмысқа алдық. Алдағы шілде айының басында жол құрылысын аяқтаймыз, – дейді «Жаңақорған Жібек жолы» ЖШС директоры Әділжан Дәумен.
Былтыр ғана облыстық «Үздік елді мекен» байқауында жүлде алған Ақжар ауылында аяқсу мәселесі шешілген. Жүлдеге берілген «МТЗ-80» тракторы бүгінде ауылдағы ағайынның бақшалық жұмыстарында пайдаға асып тұр. Қазір ақжарлықтар ауыл маңындағы 40 гектар жерге картоп, асқабақ, қауын мен қарбыз тұқымын тастаған. Мұнан бөлек, ауылдағы екі ірі шаруашылық, сондай-ақ қосымша серіктестіктер 2 мың гектарға жуық жерге күріш бастырып үлгеріпті.
Ғимараты келіскен ауылдар
Қармақшыда 11 ұлт мекендейтін ІІІ Интернационал деп аталатын ауыл бар. Бұл елдің де кәсібі жермен байланысты. Ұлт пен ұлысқа бөлінбей, «бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарған» жұрт. Күріш егеді, мал азығын дайындайды. Былтыр ғана осы ауылда денешынықтыру кешені пайдалануға берілген болатын. Қазір мұнда 100-ге жуық бала күреспен шұғылданады.
– Ауылда 2400-ге жуық тұрғын бар. Көбісі шаруашылықта жұмыс істейді. Кешегі көктемде 5276 гектар жерге түрлі дақыл егілді. Халыққа, әсіресе өскелең ұрпаққа қажетті нысандар құрылысын жүргізу – басты назарымызда. Айталық, былтыр шілде айында 49 млн теңгеге балалар ойын алаңы салынды. Сондай-ақ Үкімет қолдауымен 409 млн теңге қаржыға спорт кешені салынғанын білесіздер. Қазір онда күрестің екі түрінен дайындайтын үйірме жұмыс істеп тұр, – дейді ауыл әкімі Жеткерген Қалымбетов.
ІІІ Интернационал ауылында 11 көше болса, соның 9 көшесіне асфальт төселген. Биыл қосымша тағы бір көше жөнделмек. Екінші жаңалық, «Болашақ» шаруа қожалығының демеушілігімен 6 млн теңгеге «көгілдір отын» тартуға жоба-сметалық құжаты дайындалып жатқан көрінеді.
Айтпақшы, дәл осындай спорт кешені былтыр Дүр Оңғар ауылында да жұмысын бастады. Құны 381 млн теңгеден асатын ғимаратта ауыл балалары түрлі спорт үйірмелеріне қатысып жүр. Түрлі деңгейдегі жарысқа қатысып, жүлде алып жүргендер де жоқ емес.
Сондай-ақ осы елді мекенде екі жыл бұрын жаңа дәрігерлік амбулатория да салынған. Жаңа ғимаратта тіркеу бөлмесі, қабылдау бөлмесі, дәріхана, изолятор, физиотерапия кабинеті, егу бөлмесі, зертхана, мұрағат, күндізгі стационар және жалпы практика дәрігерінің кабинеті қарастырылыпты. Мүмкіндігі шектеулі жандар үшін қолайлы жағдай жасалған.
Дәрігер Динара Елеусінованың айтуынша, емдеу мекемесі тәулігіне орта есеппен 35 азаматты қабылдайды. Мұнда емдеу шараларымен қатар профилактикалық екпе егу жұмыстары да жүйелі жүргізіледі. Тұрғындар мемлекет тарапынан тегін дәрі-дәрмекпен толық қамтылған.
– Дәрігерлік амбулаторияда 7 медициналық маман халыққа қызмет көрсетеді. Емдеу қызметі ғана емес, профилактикалық шаралар да тұрақты жүргізіледі. Жоспарлы екпе егу, скрингтік тексерулер, созылмалы ауруларды ерте бастан анықтау жұмыстары да жолға қойылған. Жедел жәрдем көлігі де бар. Аяғы ауыр немесе дерті аса қатты науқастарды аудан не облыс орталығына апаруда бұл көліктің маңызы көп. Сондай-ақ күндізгі емдеу бөлімінде 5 адамға дейін жата алады. Емханамызда қажетті анализ тапсыруға да мүмкіндік бар, ол үшін арнайы зертханалық бөлме жұмыс істеп тұр, – дейді ауыл дәрігері.
Ал ауыл әкімі Әбимүсілім Қоқановтың сөзінше, өткен жылы ауылдағы электр бағаналары түгелдей жаңартылған. Ең басты қуаныш – Дүр Оңғарға газдың келуі. Бұған 7,1 млрд теңге көлемінде қаржы бөлінген еді. Егінмен айналысатын 400 шаңырақ қазір көмір тасып, от жағу бейнетінен құтылған.
– Президент пен Үкіметтің арқасы ғой. Әйтпесе, көз ашқалы ошаққа от жағып, күл шығарып келген біздің бейнет ұмытылмас. Қазір ауылдастарымның қуанышында шек жоқ. Заманға ілесе, көштен қалмай қаладағы тұрмыспен ауылдың тіршілігін бірдей қылып қойды. Суың мен жарығың, енді міне, газың үйіңе кіріп тұр. Қазіргі балаларда арман жоқ қой, –деп ағынан жарылды ауыл анасы Мафура Нұрмағамбетова.
Инфрақұрылым игілігін әр ауыл көруі тиіс
Жалпы бұған дейін Қармақшы ауданына қарасты Төретам кенті мен Ақай ауылына газ барып, көпшілікті қуантқан еді. Тұрғын саны мол елді мекендерді газдандыру жұмыстарына 1,2 млрд теңге бөлінгенін білеміз. Одан бөлек, Сырдария өзенінің екінші бетіндегі ауылдарға газ тарту жобасы қолға алынды. Өткен жылы Дүр Оңғар ауылын газдандыруға 7,1 млрд теңге қаржы бөлініп, құрылысы толық аяқталды.
Ал осы жылы Иіркөл мен Төребай би ауылына газ желілерін тартуға жоба-сметалық құжат әзірленіп, құрылысы басталып кетті. Екіншіден, Дүр Оңғар ауылына газ тартылған соң әрі қарай Ақтөбе, ІІІ Интернационал, Ақжар және басқа да ауылдарға газ құбырын жүргізу көзделіп отыр. Тек бұл жұмыстар өз кезегімен, жоспарлы түрде атқарылады.
– Иіркөлде 151 үй мен 6 әлеуметтік нысан бар. Жоба аясында құрылыс-монтаж жұмыстары уақытылы жүруде. Қазір 30 үйге газ нүктесі жетті. Құбырлардың 80 пайызын өз бағытымен орналастырдық. 6 шақырымға жуық құбыр тартылды. Біздің тарапымыздан қажетті техникалар мен жұмысшылар толық жұмылдырылған. Бір ай көлемінде газ тарту жұмысын аяқтаймыз, – дейді «Арал Құрылыс» мердігер мекемесінің жауапты өкілі Батырхан Ақмамбетов.
Ал Төребай би ауылындағы жоба аясында 21 шақырымнан астам газ құбыры тартылуда. Қазір 17,5 шақырым құбыр төселіп, жоспарланған 93 үйдің 60-ына газ нүктелері орнатылған. Құрылысты алдағы 10 күнде аяқтау жоспарланыпты.
Аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімінің мәліметінше, бүгінде Қармақшы ауданда «көгілдір отынмен» қамтамасыз ету көрсеткіші 79,2 пайызды құрап отыр. Жоғарыда айтқандай, Иіркөл мен Төребай би ауылдары табиғи газға қосылса, бұл көрсеткіш 81,3 пайызға дейін ұлғаяды. Бұған қоса, ІІІ Интернационал ауылындағы газдандандыру жұмыстарының құрылысы үшін тиісті құжаттары рәсімделіп, демеуші жеке кәсіпкер Г.Рагибова арқылы жоба-сметалық құжаты әзірленген. Қазір аталған жоба мемлекеттік сараптаманың қарауына жолданған.
Екіншіден, 2024-2025 жылдары Т.Көмекбаев, Ақтөбе, Иіркөл және Дүр Оңғар ауылдарының электр желілерін қайта жаңғыртуға 1 млрд 385,9 млн теңге қаралып, құрылыс жүрді. Қазір бұл елді мекендер тұрақты, сапалы электр энергиясын тұтынып отыр. Жөндеу, қайта жаңғыртудың нәтижесі жаман емес. Бүгінде аудандағы электр желілерінің тозу деңгейі 80-нен 66 пайызға төмендеген.
Мұндай жұмыс алдағы уақытта да жалғасады. Аудандық бюджеттен Қуаңдария, Ақжар, ІІІ Интернационал, Алдашбай ахун, Қармақшы ауылының электр желілерін қайта жаңғыртуға жоба-сметалық құжаттары әзірленген. Енді жұмыс жоспарға сай атқарылмақ.
Теміржол көпірінің тетігі
Газдандырудан бөлек, жалпы инфрақұрылымды дамыту, жол сапасын жақсарту, ауызсу, электр желілері мен түнгі жарықтандыру, қажетті әлеуметтік нысандар – тұрғындар жиі көтеретін мәселе екені белгілі. Біз қорытындысында аудан әкімі Жандос Еркінбекұлымен тілдестік. Әкім аталған мәселелерден бөлек, аудан экономикасының негізі – ауыл шаруашылығын дамыту, кәсіпкерлікті қолдау, жаңа жұмыс орындарын ашу басты назарда тұрғанын баса айтты.
– Қазір халық өміріне тікелей әсер ететін мәселелерге басымдық берілуде. Жалпы инфрақұрылымды дамыту, жол сапасын жақсарту, ауызсу, «көгілдір отын», электр желілері мен түнгі жарықтандыру, қажетті әлеуметтік нысандар – тұрғындардың жиі көтеретін сұрақтары. Осы бағыттарда өз кезеңімен жүйелі жұмыс жүргізілуде. Сонымен қатар, аудан экономикасының негізі саналатын ауыл шаруашылығын дамыту, кәсіпкерлікті қолдау, жаңа жұмыс орындарын ашу да назардан тыс қалған жоқ. Бұл бағытта Президент пен Үкіметтің және облыс әкімі тарапынан қолдаулар біз үшін маңызды, – деді аудан басшысы.
Әкімнің айтуынша, мұндай үлкен қолдау арқасында аудандық маңызы бар жолдар 100 пайыз жақсы және қанағаттанарлық жағдайға жеткен. Екіншіден, аудан тұрғындары 100 пайыз ауызсумен қамтылған. Жоғарыда айтып өткендей, электр жүйелері де жыл сайын жаңаруда.
– Ауданға қарасты екі кент, 12 ауыл бар. Қазір осы елді мекендерге баратын жолдарға ағымдық немесе күрделі жөндеу уақытылы жүргізіліп келеді. Барлық ауылдық округтерге қатынайтын автомобиль жолының мәселесі толық шешілді. Жоспарға сәйкес, біз әр ауылға газ құбырын жеткізу жұмыстарын да жолға қойдық. Ендігі мәселе – Жосалы кентіндегі аспалы теміржол көпіріне байланысты. Қуаныштысы, ұзақ жыл бойы көлік қозғалысына кедергі болған мәселенің тетігі шешілді. Бұған дейін қаржысы 5,5 млрд теңге болатын көпірдің жоба-сметалық құжаты дайындалып, тиісті басқармаға ұсыныс әзірленген болатын. Қазір салалық министрліктен көпір құрылысы оң қорытындысын алды. Енді алдағы шілде айында көпір құрылысын бастауды жоспарлап отырмыз. Әрине, мұндай ауқымды жобаның сапалы бітуін ел ақсақалдары, белсенді азаматтармен бірге қадағалайтын боламыз, – деп түйіндеді сөзін Жандос Еркінбекұлы.
52 мыңнан астам халқы бар Қорқыт елі – Қармақшыда жүріп жатқан жұмыстың бір парасы осындай. Басты кәсібі – егін мен төрт түлікке байланған ауданның дамуы қуантады. Халық сұранысын өтеп, қажеттілікті бар мүмкіндікпен шешкен жергілікті биліктің мұндай ауқымды жобалары әлі де толастамайды деп сенеміз.
Ержан ҚОЖАС,
«Сыр бойы».
Фото Н.НҰРЖАУБАЙ.
Қызылорда-Қармақшы-Қызылорда
