Қызылорда – көне шаһар, қазақтың тұңғыш астанасы, талай тарихи шешімдер қабылданған шежірелі мекен. Ал осы қасиетті орданың қазіргі келбеті халқының мақтанышына айналды.Өйткені, көрген көз, тоқыған көңіл, саралай алған сана жетістікті жазбай таниды.Шаһардың биылғы дамуы да айтарлықтай. Бұл туралы қала әкімі Нұржан Ахатов кезекті брифингте мәлімдеді. Облыс орталығында негізгі макроэкономикалық көрсеткіштердің өсімі қамтамасыз етілуде. Былтыр қала бюджеті 73 млрд теңге көлемінде бекітіліп, жыл соңына дейін ол 154 млрд теңгеге жеткен. Ал биылғы бюджет 94 млрд теңге көлемінде қарастырылса, облыстық бюджеттен бөлінген трансферттер арқылы 226 млрд теңгені құрайды.
– Қаржы құрылыс, коммуналдық шаруашылық, әлеуметтік қамсыздандыру және кенттер мен ауылдық округтерді дамыту секілді негізгі салаларға бағытталуда. Алғашқы жартыжылдықта қала бюджетінің түсімі 79 млрд теңгеге орындалды. Сондай-ақ негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 168 млрд теңгені құрады. Оның ішінде жеке инвестиция өткен жылдың салыстырмалы кезеңімен 116,9 пайызға артты. Облыс орталығында жалпы ауданы 201399 шаршы метрді құрайтын тұрғын үй пайдалануға берілді. Өнеркәсіп өнімдерінің өндіріс көлемі 276 млрд 183 млн теңге болса, өңдеуші өнеркәсіп саласында 49 млрд 136 млн теңгенің өнімі өндірілді. Қаламызда кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту үшін нақты нәтиже көрініс беріп отыр. Жыл басынан бері тұрғындар «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында 27 жоба бойынша жеңілдетілген несиеге қол жеткізді. Сондай-ақ «Қызылорда» өңірлік инвестициялық орталығы арқылы жалпы құны 122,8 млн теңгені құрайтын 5 жобаға қолдау көрсетілді. Оған қоса «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ арқылы 11 жобаға қаржы тартылды. Олардың жалпы құны – 1,6 млрд теңге. Екінші деңгейлі банктердің кәсіпкерлік мақсатта ұсынылған несиелерін «Даму» қорымен субсидиялау шаралары жалғасып, бұл бойынша жалпы құны 1,7 млрд теңгені құрайтын 11 жоба мақұлданды. Бүгінде қала кәсіпкерлерінің саны 32 мыңды шамаласа, жұмыспен қамтылғандар 63 мың адамға жетті. Атап өтерлігі, жыл басынан бері шағын және орта бизнес саласында 868,2 млрд теңгенің өнімі өндіріліп, өңірлік экономикаға елеулі үлес қосылды, – деді Нұржан Ахатов.
Экономиканы әртараптандыру мақсатында бірқатар инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Биыл «Марал Нұр» серіктестігінің жолаушы вагондарын жөндеу және техникалық қызмет көрсетуге арналған жаңа өндірістік кешені пайдалануға берілді. Жобаның нәтижесінде 100 жаңа жұмыс орны ашылды. Кешенде жылына 600-ден астам жолаушы вагонына техникалық қызмет көрсетіледі. Сондай-ақ жол бойында «Алаш Метан» серіктестігінің метан газ құю бекеті бар қызмет көрсету кешені іске қосылды. Бұл жоба өңірдегі жол бойы сервистік қызметтердің сапасын арттыруға және тұрғындар мен автокөлік жүргізушілеріне қолайлы жағдай жасауға ықпал етеді. Өңдеу өнеркәсібі саласында «Rem Plast Invest» қағаз және картон зауытының құрылысы іске асуда. Бұдан бөлек, агроөнеркәсіп кешенінде «Қызылорда Құрылыс НК» серіктестігінің 800 басқа арналған тауарлы-сүт фермасы алдағы уақытта халыққа қажетті өнімдер шығарады.
– Биыл мамыр айында испаниялық инвестор «Рока Қазақстан» ЖШС-ның санитарлық-техникалық жабдықтар өндіретін және «Seven Rivers Technologies» ЖШС-ның неміс технологиясымен шыны ыдыстар шығаратын зауыт салу жобалары басталды. Сол арқылы келешекте 600 жаңа жұмыс орнын ашуға мүмкіндік бар. Өздеріңіз байқап жүргендей, кейінгі уақытта сауда базарларын жаңғырту бағытында игілікті істер қолға алынды. Бұл бойынша 5,8 млрд теңге инвестиция тарту көзделген. Қазір «Сұлтан» әмбебап базары толық жаңғыртудан өткізілді. Ал «Асбол», «Сыбаға» және «Талғат» сауда орындарында құрылыс-монтаж жұмыстары жүргізілуде. Туризм саласында да ірі қонақүй жобалары жүзеге асырылуда. Атап айтқанда, қазір «Rixos», «Ibis» және «Pana» қонақ үйлерінің құрылысы қарқынды. Осының нәтижесінде қызмет көрсету саласын жаңа деңгейге көтеруге жол ашылады, – деді қала әкімі сөзін толықтырып.
Биыл қалаға қарасты ауылдарда 7819 гектар алқапта ауыл шаруашылығы дақылдары орналастырылған. Оның ішінде жаңа жоңышқа 690, қант құмайы 57, арпа 90, жаздық бидай 70, жүгері 185, судан шөбі 100, көкөніс, бақша 2450, негізгі дақыл – күріш 2681 гектарға егілді. Вегетациялық кезеңде су тапшылығының алдын алу шаралары жүйелі түрде жүргізілуде. Шаруашылықтар аяқсу мәселесінен таршылық көріп отырған жоқ. Ал аяқсуды үнемдеу үшін 9 шақырымға созылып жатқан «Қызылжарма» каналының науа (лотоктау) құрылысы қолға алынды.
Биыл бюджеттен тұрғын үй құрылысы мен жеке салушылардан 4919 пәтерді сатып алуға 101 млрд 45,7 млн теңге бөлінген. Бұл үйлердің жалпы ауданы 318,4 мың шаршы метрді құрайды. Оның ішінде, ипотека бойынша көпқабатты 17, әлеуметтік осал топтарға 155 үй алынады.
Қала әкімінің айтуынша, жыл сайын ауызсу және кәріз су жүйелерін жаңалау тұрақты жүргізіліп келеді. Биыл «Сумен жабдықтау және су бұру жүйесін дамыту» бағдарламасы аясында құны 4 млрд 454 млн теңгені құрайтын 4 жоба жүзеге асырылуда. Нәтижесінде Гагарин, Титов, Қызылжарма және Әл-Фараби аудандарында су құбырлары желісінің құрылысы басталады. Одан бөлек ағын суларды тазарту бойынша қуаты тәулігіне 70 мың текше метрді құрайтын биологиялық тазарту станциясын жаңғырту және автоматтандыру ісі жалғасуда.
– Жыл басынан бері Президент саябағы аумағындағы көпқабатты 15 тұрғын үй, әлеуметтік нысандар және Сол жағалаудағы 5 қабатты 10 тұрғын үйге инфрақұрылым тартылуда. Бұл жұмыстармен қатар, қаладағы электр желілері жаңартылды. Оған қоса Қызылжарма ауылдық округінің жаңадан қоныстанған аумақтарына ауызсу және газ құбыры жүргізіледі. Биыл бюджет қаржысының басым бөлігі халықтың сұранысы мен талабы жоғары жол-көлік инфрақұрылымын жақсартуға бағытталды. Жалпы құны 38 млрд теңге болатын 23 жоба іске асырылуда. Нәтижесінде жалпы ұзындығы 71,1 шақырымды құрайтын 71 көшеге күрделі жөндеу, қайта жаңғырту және 1 көпір салу жұмысы жүргізілуде. Қазір 32 көшеде күрделі жөндеу қарқын алды. Былтыр 8 көшедегі жолдың жағдайы жақсартылса, биыл қалған 24 көше бойынша осындай жұмыстар қолға алынып отыр. Ал «Бәйтерек» тұрғын ауданындағы оңтүстік магистральды канал арқылы өтетін жаңа көпір қыркүйек айында пайдалануға беріледі. Сондай-ақ Торайғыров көшесінен «Қызылорда-Құмкөл» автожолына дейінгі аралықта орналасқан Сағымбаев көшесін қайта жаңғырту бір-екі айдың шамасында елдің игілігіне айналады. Оған қоса Назарбаев даңғылы мен Тасбөгет кентіндегі А.Иманов, Бозғұл-1, Наурыз, Ш.Есенов көшелері қайта жаңғыртылуда. Қазір кенттер мен ауылдық округтердегі 32 көшеде жол құрылысы қызу жүруде. Ал Жанқожа батыр көшесі арқылы өтетін теміржол өткелінің құрылысы бойынша екі жолақты өткел, көпір, тіреу қабырғалары, жаяу жүргіншілер жолы және жол жабыны салынады. Бүгінге дейін айналма теміржол желісі төселіп, электр, байланыс, сыртқы жарықтандыру және ауызсу инженерлік желісін көшіру толық аяқталды, – деді қала әкімі.
Алдағы уақытта облыс орталығынан сол жағалау мен қаланы байланыстыратын автожол көпірін салу жоспарланып отыр. Маңызды жоба И.Тоқтыбаев көшесінен Сырдария өзені арқылы өтеді. Жоба құны – 19,5 млрд теңге. Нысан құрылысын бастау үшін республикалық бюджетке өтінім берілген.
– Бүгінде Қызылорда еліміз бойынша ең таза қалалар қатарына енеді. Бұл – талап пен тынымсыз еңбектің нәтижесі. Осыдан он жыл бұрын «Қызылорда тазалығы» мекемесі қаладағы 240-қа жуық көшенің тазалығымен айналысса, қазір оны ауқымы еселеп артты. Жаңадан мөлтек аудандар пайда болды, көшелер саны көбейді. Ендігі кезекте тазалық мекемесінің жүктемесі қалада 826 көшені қамтиды. Сондай-ақ биыл облыс басшылығының қолдауымен қаланы және елді мекендерді абаттандыруға 11 млрд 648 млн теңге бөлінді. Оның басым бөлігіне Президент саябағын қайта жаңғырту жұмыстары аяқталды. Бұл демалыс аймағында мыңдаған ағаш көшеті, бұталар мен көпжылдық гүлдер егіліп, заманауи спринклерлік және тамшылатып суару жүйелері орнатылды. Саябаққа келушілердің қауіпсіздігі мен жайлылығы үшін автожол және автотұрақ құрылысы жүргізілуде. Қазіргі таңда жұмыстың 90 пайызы аяқталып, жақын күндері пайдалануға берілмек. Сырдария өзенінің қорғаныс бөгеттері нығайтылып, жанына екі жолақты жаяу жүргінші және велосипед жолы салынуда. Осылайша өзен жағалауын су тасқынынан қорғап және тағы бір тамаша демалыс аймағын қалыптастыруға көңіл бөліп отырмыз, – деді Нұржан Сәбитұлы.
Айтқандай, дария үстінен Астана мөлтек ауданы мен Президент саябағын жалғайтын жаяу жүргіншілер көпірі салынады. Бұл жоба бойынша мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынған. Қолайлы орта қалыптастыру, бұқаралық спортты дамыту мақсатында көпқабатты тұрғын үйлердің аулаларын абаттандыру шаралары да талапқа сай жүргізілуде. Нәтижесінде балалар ойын және шағын футбол алаңдары, воркаут аймақтары салынуда.
– Биыл облыс орталығында Қазақстан халқы Ассамблеясының 30 жылдық мерейтойы аясында «Достық үйінің» жаңа ғимараты пайдалануға берілді. Қазақстан халқына қоғамдық қорының демеушілігімен салынған Инклюзивті спорт орталығы ашылды. Елімізде баламасы жоқ, бірегей ғимарат – «Құзыреттілік орталығы» республика бойынша алғашқы болып аймағымызда бой көтерді. Бұл орталық бизнес, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарына арналған. Жыл бойы үздіксіз қызмет көрсететін «Аi-kerim» оқу-сауықтыру орталығы жерлестеріміздің қуанышын еселеді. Жоба құны 10 млрд теңгеге жуықтайды. Лагерьдің материалдық-техникалық базасы әлемдік озық стандарттарға толық сәйкес келеді. Оның жанынан «Ботаникалық бақ» пайдалануға берілді. «Ботаникалық бақ» өсімдіктердің бірегей түрлері өсетін орын ғана емес, экологиялық мәдениеттің, білім берудің және ішкі туризмнің дамуына қызмет ететін, аймақ тұрғындары мен қонақтары жиі бас қосатын мекенге айналды. Биыл 300 орындық көпбейінді аурухананы пайдалануға беруді жоспарлап отырмыз. Сондай-ақ қаланың сол жағалауында 500 орындық емхана, Президент саябағы аумағында 200 орындық перинаталдық орталық салынуда. Қаланың Титов аймағында 400 орындық емхананың құрылысы жүргізілуде. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес Президенттік кітапхананың құрылысы басталып, жаңа драма театрдың іргетасы қаланды. Бүгінде «Қызылорда Арена» көпфункционалды спорт кешенінің құрылысы да аяқталуға жақын, – деді қала әкімі сөзін қорытындылай келе.
Әділжан ҮМБЕТ,
«Сыр бойы»
