Қалаға қарасты елді мекендердің дамуы – өңірдегі әлеуметтік-экономикалық өзгерістердің нақты көрінісі. Кейінгі жылдары Қызылорда қаласына қарасты Белкөл кентінде тұрғындардың тұрмыс сапасын жақсартуға бағытталған бірқатар жоба жүзеге асып, елді мекеннің тынысы кеңейе түсті. Инфрақұрылым жаңарып, кәсіпкерлік жанданып, білім, мәдениет пен спорт салаларында оң серпін байқалады.
Кенті әкімі Жасұлан Сәдудің айтуынша, атқарылып жатқан жұмыстардың негізгі мақсаты – қордаланған мәселелерді кезең-кезеңімен шешіп, тұрғындарға қолайлы әрі қауіпсіз орта қалыптастыру.
БЮДЖЕТ БЕКЕМДЕЛІП КЕЛЕДІ
Кенттің даму қарқынын бюджет көлемінің өсуінен де байқауға болады. Өткен жылы Белкөлдің бюджеті бастапқыда 111,9 миллион теңге болып бекітіліп, жыл соңында 322,1 миллион теңгеге жеткен. Биыл жыл басында 123,5 миллион теңге көлемінде жоспарланған қаржы қазіргі таңда 475,5 миллион теңгеге дейін ұлғайды.
Салық түсімі де межеден асып отыр. 2025 жылға белгіленген 42 миллион теңгелік жоспар бойынша қазынаға 53,9 миллион теңге түсіп, көрсеткіш 128 пайызға орындалған. Ал 2026 жылдың алғашқы алты айында салық түсімі 20,8 миллион теңгені құрады.
– Бюджеттің өсуі тұрғындардың күнделікті өміріне қажетті жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Бөлінген қаражатты ел игілігіне тиімді жұмсап, халықтың ұсыныс-пікіріне басымдық беріп келеміз, – дейді Жасұлан Сәду.
ӘЛЕУМЕТТІК САЛАДА СЕРПІН БАР
Кенттегі №189 және №145 орта мектепте барлығы 879 оқушы білім алады. Бастауыш сынып оқушылары ыстық тамақпен толық қамтылған. Көптен бері өзекті болып келген №189 мектептің шатыры жаңартылып, акт және спорт залдары жөндеуден өткізілді.
Мемлекеттік балабақшада 160 бүлдіршін тәрбиеленуде. Мекеме 2020 жылы жұмыспен қамту бағдарламасы аясында күрделі жөндеуден өткен.
Белкөлде 2020 жылы мемлекеттік-жекешелік әріптестік аясында пайдалануға берілген дәрігерлік амбулатория жұмыс істейді. Теміржол ауруханасына қарасты нысанда күндізгі стационарға сегіз орын қарастырылған. Кентке қарасты Бірқазан елді мекеніндегі медициналық бекет те тұрғындарға тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде қызмет көрсетеді.
МӘДЕНИЕТ ПЕН СПОРТ – ЖАСТАР ТІРЕГІ
Белкөл кентінің клубында жеті үйірме жұмыс істеп, оған 103 өнерпаз қатысады. Көркемсөз, дәстүрлі ән, хор, вокал, домбыра және әжелер ансамблі өнерлі жастардың талабын ұштап келеді. 2025 жылы белкөлдік өнерпаздар бес халықаралық және жеті республикалық байқауға қатысып, жүлделі орындарға ие болған.
«Әл-Азиз» орталығындағы ән, би, қолөнер, бастауыш білім және математика-логика үйірмелеріне 150-ге жуық бала барады.
Кенттегі спорт кешенінде 300-ге жуық жас футбол, каратэ, бокс, джиу-джитсу, еркін күрес, шахмат және үстел теннисімен шұғылданады. Елді мекенде көпқабатты тұрғын үйлердің аулаларын қоса есептегенде сегіз ойын және спорт алаңы бар.
Жастар арасында Қазақстан чемпионы, каратэ-додан қара белбеу иегері Ернұр Сәпиді және еңбегі сіңген теміржолшы Алмат Айдарбекұлын еске алуға арналған футбол турнирлері дәстүрлі түрде өткізіліп келеді.
– Мұндай жарыстар жастарды спортқа тартып қана қоймай, олардың бірлігін күшейтеді. Сонымен бірге елге еңбегі сіңген азаматтардың есімін ұлықтауға мүмкіндік береді, – дейді кент әкімі.
КӘСІПКЕРЛІККЕ КЕҢ ӨРІС
Белкөлде 308 шағын кәсіпкерлік субъектісі жұмыс істейді. Оның 50-і – жауапкершілігі шектеулі серіктестік, 234-і – дара кәсіпкер, 24-і – шаруа қожалығы. Биылғы алты айда 79 жаңа кәсіпкерлік нысаны тіркеліп, сонша тұрақты жұмыс орны ашылды.
«Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында жалпы құны 36,1 миллион теңге болатын төрт жоба қаржыландырылды. Оның қатарында сүт өнімдерін өндіру, тігін шеберханасын ашу, жылқы шаруашылығы және асылтұқымды уақ мал өсіру жобалары бар.
– Әрбір ашылған кәсіп – жаңа жұмыс орны, бір отбасының тұрақты табысы. Сондықтан кәсіп бастауға ниетті тұрғындарға мемлекеттік бағдарламалардың мүмкіндігін түсіндіріп, құжаттарын рәсімдеуге бағыт-бағдар береміз, – дейді Жасұлан Сәду.
Кенттегі кәсіп иелерінің бірі – ұлттық музыкалық аспаптар жасайтын Ақбүркіт Жауынғаров. Ол домбыра, қылқобыз және жетіген жасап, атадан балаға ұласқан шеберлік дәстүрін жалғастырып келеді. Әкесі Жақсыбек Берлібайұлы да елге белгілі қолөнерші болған.
Ақбүркіттің ағашқа қызығушылығы бала кезінен қалыптасқан. Алғашында ағаштан аңдар мен құстардың бейнесін жасаған ол кейін ұлттық аспап жасаудың қыр-сырын меңгерді. 2024 жылы «Бір ауыл – бір өнім» жобасы аясында қайтарымсыз грант алып, ағаш жонатын, кесетін, бояйтын және ою салатын құрал-жабдықтар сатып алған.
– Шеберхана ашқаннан кейін мемлекеттің қолдауына ие болдым. Дегенмен жұмыстың 80 пайызы қолмен орындалады. Бірі санға, бірі сапаға жұмыс істейді. Ал жақсы дүние тек сапалы еңбектен туады, – дейді шебер.
Бір домбыраны жасауға шамамен 10-15 күн кетеді. Ағашты таңдау, қалыпқа келтіру, шанағын құрастыру, мойнын өңдеу, ою түсіру және бояу жұмыстарының әрқайсысы жоғары ұқыптылықты талап етеді.
ИНФРАҚҰРЫЛЫМ ЖАҢАРЫП ЖАТЫР
Қазіргі уақытта №№1, 11, 12 және 12А көпқабатты тұрғын үйлерге 150 миллион теңгеге ыстық су жүйесі тартылуда. Бас мердігер – «Бақ Береке» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі.
Биыл 15 миллион теңгеге «Тағзым» алаңы жаңадан салынып, абаттандырылды. С.Ыбырайұлы көшесіне 9 миллион теңгеге балалар ойын алаңы орнатылды. Сарыарқа, М.Есмаханов, Т.Абуов және Зеленая көшелеріне 94 миллион теңгеге түнгі жарық бағаналары қойылды.
Орталық көшені жаңғыртуға арналған жобаның жалпы құны 254 миллион теңгені құрайды. Жоба бойынша жол сегіз метрге дейін кеңейтіліп, аяқсу лотоктары салынады, жарық бағаналары жаңартылып, үш аялдама орнатылады. Қазіргі уақытта құрылыс жұмыстары жүргізілуде.
Кенттегі жылу орталығы 2021 жылы 130 миллион теңгеге күрделі жөндеуден өткізіліп, мазуттан сұйытылған газ отынына ауыстырылды. Көпқабатты үйлер мен әлеуметтік нысандар орталықтандырылған жылумен қамтылған. Белкөлге ауызсу жүйесі 2012 жылы «Ақбұлақ» бағдарламасы арқылы толық жүргізілді.
Кент тұрғындарына №16 және №3 бағыттағы қоғамдық көліктер қызмет көрсетеді. Кейінгі жылдары екі бағыт та жаңа, үлкен сыйымдылықтағы автобустармен толықтырылды.
ТҰРҒЫН ТІЛЕГІ ЕСКЕРІЛЕДІ
Кент әкімі тұрғындарды аптасына екі күн жеке мәселелері бойынша қабылдайды. Тұрғындардың өтініштері негізінен коммуналдық шаруашылық, инфрақұрылым, кәсіпкерлік және жер мәселелеріне қатысты.
Қазіргі таңда Белкөл бойынша 1308 азамат жер кезегіне тіркелген. Кенттің даму сызбасына сәйкес жеке тұрғын үй құрылысына 150 гектар аумақ қарастырылып, 500-ге жуық жер учаскесі белгіленген. Инженерлік инфрақұрылым жүргізілгеннен кейін учаскелер кезек тәртібімен табысталмақ.
– Тұрғынмен тікелей кездескен кезде елді мекендегі нақты мәселені тереңірек түсінуге болады. Әрбір өтініштің артында нақты қажеттілік бар. Сондықтан мүмкіндігінше мәселені созбай, тиісті мекемелермен бірге шешуге ұмтыламыз, – дейді Жасұлан Сәду.
Белкөлдің бүгінгі тіршілігінен жаңаруға деген ұмтылыс анық байқалады. Бюджет көлемінің артуы, кәсіпкерлік нысандарының көбеюі, әлеуметтік мекемелердің жаңғыруы және инфрақұрылымдық жобалардың жүзеге асуы кенттің даму бағытын айқындай түседі.
Бұл өзгерістердің негізінде мемлекеттік қолдаумен қатар тұрғындардың еңбегі, кәсіпкерлердің бастамасы және жастардың жігері жатыр. Ұлттық өнерді дәріптеген шеберлер, жарыстарда топ жарған спортшылар мен өнерпаздар Белкөлдің мерейін көтеріп келеді.
Әрине, инженерлік инфрақұрылымды кеңейту, жер кезегін жылжыту, қоғамдық кеңістіктерді одан әрі абаттандыру секілді алда атқарылар жұмыс аз емес. Дегенмен бүгінгі Белкөлдің тынысынан тоқмейілсу емес, алға ұмтылыс аңғарылады. Қаланың іргесіндегі кент осылайша тірлігі түлеп, кәсібі өркендеп, болашағына сеніммен қарайтын берекелі мекенге айналып келеді.
Бағлан АМАНЖОЛ,
«Сыр бойы»
