Жуырда ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, «Жақсыларда жаттық жоқ», «Көзкөрген», «Гауһартас», «Керуен», «Ақ толқын», «Бір нәзік сәуле», «Қызылқұмның қызы», «Ауылдан аттанғандар», «Толғауы тоқсан тіршілік», «Беласқан» кітаптарының авторы Темірбек Есжановтың «Ән қанатындағы өмір» атты жаңа кітабы жарыққа шықты.
Кітаптың алғысөзінде туған жері Таң ауылының тарихынан деректер келтіріліп, алғашқы құрылған кезінен бері қарайғы тіршілік тынысы, бүгінгі әлеуметтік-экономикалық ахуалы жан-жақты баяндалған. Сонымен қатар, ел ішіндегі еңбек майталмандары, ауылдан шыққан айтулы азаматтар туралы мағлұматтар әр кезеңнің өзіндік сыр-сипатын аңғартады.
Кітаптың кіріспесіне зер салсақ, ой-пайымы былайша берілген екен: «Біз – ән-жырға әуес, өнерлі халықпыз. Бұл қасиет қанымызда бар. Қазақтың даласы қандай кең болса, ән-жырымыздың да көкжиегі соншалықты кең. Бесік жырынан бастап құлаққа сіңіп, жүректі тербеген әсем әуен мен күмбірлеген құдіретті күй жан серігіміз болды. Атадан қалған асыл мұра, оның бер жағында бар ғұмырын өнерге арнаған талантты тұлғалар қазақтың атын шығарып, даңқын аспандатты. Біз солардың қайсыбірін көріп, қайсыбірін тыңдап өстік. Осынау құнды дүниелерді көздің қарашығындай сақтап, кейінгі ұрпаққа жеткізуді мақсат тұттық» – дейді қаламгер.
Иә, әрі қарай оқи отырып, Темірбек ағамыздың да жастайынан ән-жырға құмар болғанын, 1971 жылы жоғары оқу орнын бітіріп, арнайы мамандық алып, мектептерде музыка пәнінен сабақ бергенінен, тіпті осы жылдары әйгілі «Сыр сұлуы» ән-би ансамблінің құрамында өнер көрсеткенінен хабардар боламыз. Демек қалам иесінің ән-күй сынды өнер тақырыбына қызығушылық танытуының осындай өзіндік себебі бар.
Кітапта «Көңілім әнді ұғады немесе Абайдың ән әлемі», «Үкілі Ыбырай және Күләш», «Сегіз сері» тақырыбындағы жазған эссе, мақалаларында әрісі Абайдан бастап Сегіз сері, Естай, Мәди, Майра сынды халық ішінде есімі кең тараған жеке дара өнер өкілдерінің, берісі Ілия Жақанов, Әбілахат Еспаевтай атақты композиторлар мен Роза Бағланова, Бибігүл Төлегенова, Мәдина Ералиева сияқты қазақ өнерінің көгінде самғаған талантты әншілердің өмірі мен шығармашылығы туралы жазған дүниелер жинақталған.
Жақында ғана «Сыр бойы» газетінде жарияланған «Сыған серенадасы» атты мақаласында біртуар талант иесі, вальс королі Шәмші Қалдаяқовтың осынау керемет туындысы туралы оқырманмен ой бөліседі. Композитордың досы Оразбек Бодықовтың деректеріне сүйене келіп, композитордың басынан кешкен тағдырлы сәттеріне, әннің шығу тарихына тоқталады. Сондай-ақ көп жыл бойы орындаушысын күтіп жатқан өзгеше ырғақты әннің бағын ашқан танымал әнші-сазгер Тоқтар Серіков екені айтылады. Міне, осылайша автор әрбір жазған дүниесінде нысанаға алған тақырыбына тереңірек бойлап, барынша шынайы жазуға мән береді. Бұдан бөлек, кітапта «Аққу көрген күн», «Алғашқы ән», «Қайтер едің, жаным-ау» атты әңгімелері бар. Әңгімелерде жастық шақтың алаңсыз, албырт кездері, риясыз достық, бейкүнә махаббат, тоғыспаған тағдырлар туралы толғанысты оқиғалар кездеседі.
Автор туралы айтар болсақ, соғыстан кейінгі қиын кезеңде өмірге келген ол ертерек есейді. Әкесі Әубәкір – соғыс және еңбек ардагері, балаларын барынша төзімділікке баулып, тәртіпке үйретті. Сонымен қатар, көкірегі қазыналы Әубәкір ақсақал домбыра шертіп, жыр-дастандарды орындағанда, көрші-көлем жиылып, көздеріне жас үйіріліп, көңілдерін бір шайып қалатын. Алғашқыда ата-анасына қолғабыс ете жүріп, ат шылбырын ұстаған Темірбек те шаруашылық жайын жастайынан жадына түйіп өсті. Айталық, ауылдағы «Иіркөл» орта мектебін бітіріп, «Коммунизм» кеңшарында жұмысшы, жаңадан құрылған «Таң» кеңшарында механизатор болып еңбек жолын бастады.
Алдына қойған мақсаты айқын жас жігіт Н.Гоголь атындағы Қызылорда педагогикалық институтының «Филология» факультетіне түсіп, оқу орнын «Музыка және әдебиет пәні мұғалімі» мамандығы бойынша бітіріп шықты. Ұстаздық жолы туған ауылындағы №118 «Таң» орта мектебінде басталса, одан кейін Мырзабай ахун ауылындағы №122 мектепте, араға жылдар салып Қызылорда қаласындағы №235 және №173 орта мектептерінде директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары қызметтерін атқарды.
Сексенінші жылдардың бас кезінде Темірбек Әубәкірұлының еңбек жолы жаңа арнаға бұрылды. Дәлірек айтқанда, «Таң» кеңшары кәсіподақ комитетінің төрағасы, ауылдық кеңес атқару комитетінің төрағасы, кеңшар директоры қызметтерінің тізгінін ұстады. Ел сенімінің көрінісі болар, үш мәрте жергілікті кеңес депутаты болып сайланды. Бірақ оншақты жылдан соң жанына жақын білім саласына қайта оралды. Осы салада еңбек ете жүріп зейнет демалысына шықты.
Елге еткен қызметі өз деңгейінде еленіп, «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің озық қызметкері» төсбелгісін, мерекелік медальдар иеленді. «Қызылорда облысының құрметті ардагері» атанды. Бүгінде өмірлік жары Зияда апаймен бірге дүниеге әкеліп, тәрбиелеп, қатарға қосқан перзенттері қоғамның әр саласында абыройлы қызмет етіп келеді. Қазір немере-шөбере сүйіп, бақытқа бөленіп отырған жайы бар.
Жан дүниесі шығармашылыққа жақын Темірбек Әубәкірұлы зейнетке шықса да, ел аузынан естіген құнды деректер, одан бөлек, өз өмірден жиған-тергенін қағаз бетіне түсіріп, көпке ұсынып жүреді.
Қаламгердің «Ән қанатындағы өмір» кітабының тұсаукесері туған жері Жалағаш ауданы әкімдігінің қолдауымен «Руханият орталығында» өтті. Жиынға қоғам қайраткері Сәпен Аңсатов, облыстық ардагерлер кеңесі төрағасының орынбасары Жұмабек Әлиев, аудандық мәслихат хатшысы Өмірзақ Елеусінов, Еңбек Ері Имамзада Шағыртаев, қалалық білім бөлімі кәсіподақ ұйымының жетекшісі Орынша Міржақыпқызы құттықтау лебіздерін білдіріп, сый-құрмет көрсетті.
Ғазиза ӘБІЛДА,
«Сыр бойы»
