Өткен апта басында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев телекөпір арқылы елдегі үш маңызды жол құрылысын бастауға пәрмен берді. Бұл – «Қызылорда-Сексеуіл», «Бейнеу-Сексеуіл» және «Ұлғайсын-Сексеуіл» автобаны. Телекөпірде Үкімет басшысының бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаев жобаларға әзірлік туралы баяндады. Құрылысты 2029 жылға қарай аяқтау жоспарланған.
Әсіресе, Президент 800 шақырымдық «Бейнеу-Сексеуіл» бағытындағы тың жолдың құрылысы басталғанына ерекше тоқталды.
– Осы жол ел аймақтары арасындағы байланысты нығайта отырып, Қытай мен Еуропаны жалғайтын «алтын көпір» ретінде қызмет етеді. Бұл жоба Қытай шекарасындағы өткізу бекеттерін Ақтау, Құрық порттарымен тікелей байланыстырады. Соның нәтижесінде Қытайдан Еуропаға дейін жүк тасымалдау ұзақтығы 1 мың шақырымға, ал жүк жеткізу мерзімі 3 тәулікке дейін қысқарады. Халқымыздың таным-түсінігінде құдық қазу, көпір салу сауапты іс саналады. Осы тұрғыдан алып қарасақ, біз игілігі баршаға ортақ, яғни өзіміз де, өзгелер де пайдасын көретін аса жауапты жұмысты бастап отырмыз. «Бейнеу-Сексеуіл» бағыты республикалық, аймақтық, құрлықтық деңгейдегі маңызды жол болары анық. Сондықтан бұл жолды «Арал-Каспий магистралі» деп атаған дұрыс, – деген болатын Мемлекет басшысы.
Сонымен қатар, ұзақтығы 774 шақырымды құрайтын «Қызылорда-Сексеуіл», «Ұлғайсын-Сексеуіл» жолдарын кеңейту, түбегейлі жаңғырту жұмыстарын айтып өтті. Белгілі болғандай, бұл екі жобамен отандық компаниялар айналысып, 10 мыңнан астам жұмысшы тартылады. Жол толық салынып біткен соң жүк тасымалы 2,5 есе артып, жылына 13,2 миллион тоннаға жетпек.
– Басты мақсат – елімізді Еуропа мен Азияны жалғастыратын жетекші логистикалық желінің біріне айналдыру…
…Арал маңындағы иен даламен тартылып жатқан жолдар бұған дейін тұйық нүкте саналып келген бағыттарды Еуразияның негізгі көлік дәліздерінің тоғысына айналдырады. Бүгін бастау алып жатқан жұмысты уақытылы, яғни 2029 жылдан кешіктірмей аяқтау өте маңызды. Қажетті жағдайдың барлығы жасалып жатыр. Енді білек сыбана жұмысқа кірісу керек. Біз бір ел болып, бұл міндетті ойдағыдай жүзеге асырамыз. Мен бұған кәміл сенемін. Баршаңызға амандық, сәттілік және табыс тілеймін! – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Енді аталған үш жобаға жекелей тоқталсақ. Жоғарыда айтқандай, жаңадан басталатын «Бейнеу-Сексеуіл» автожолының 189 шақырымы біздің өңірге тиесілі. Салынатын жол құрылысы Арал ауданына қарасты Құланды, Ақбасты, Ақеспе, Қосаман және Сексеуіл кенті жанынан жүреді.
– Бұл жоба Қытай шекарасындағы өткізу бекеттерін Ақтау, Құрық порттарымен тікелей байланыстырады. Сондай-ақ «Қызылорда-Сексеуіл» автожолы арқылы Қытайдан келетін жүк Қызылорда арқылы Ақтөбе, Атырау, Ақтау бағыттарына және әрі қарай Еуропа елдеріне жеткізіледі. Бұл облыстың көлік-логистикалық әлеуетін арттырып, өңірдің инвестициялық тартымдылығын күшейтпек, – дейді облыстық жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының басшысы Жәнібек Сыздықов.
Басқарма басшысының сөзінше, құрылыс кезінде жол бойынан халықаралық стандарттарға сай сервистік инфрақұрылым тартылады. Атап айтсақ, жанар-жағармай құю станциялары, техникалық қызмет көрсету орталықтары, қонақүйлер, қоғамдық тамақтану орындары, демалыс аймақтары, санитарлық тораптар, жүк көліктеріне арналған тұрақтар, логистикалық орталықтар және қойма кешендері ашылады.
– Бұған жеке инвесторлар тартылып, шағын және орта кәсіпкерліктің дамуына қолайлы жағдай жасалады. Нәтижесінде жаңа жұмыс орындары құрылып, халықтың жұмыспен қамтылуы артады. Жергілікті бюджетке түсетін салық көбейеді. Жалпы халықаралық транзит ағынының артуы Қызылордадағы көлік-логистика, сауда, қызмет көрсету және туризм саласының дамуына ықпал етеді. Өңірдің инвестициялық тартымдылығын арттырып, инвесторлар үшін жаңа мүмкіндіктер ашады. Меніңше, «Бейнеу-Сексеуіл», «Қызылорда-Сексеуіл» автожолдары жай ғана өңірлік емес, Ұлы Жібек жолының заманауи жалғасы ретінде Қытай мен Еуропаны жалғайтын халықаралық көлік дәлізінің маңызды бөлігі, – дейді ол.
Иә, үш ірі жол инфрақұрылымның «Батыс Еуропа-Батыс Қытай» дәлізі мен Транскаспий бағыты арқылы жүк тасымалының өсуіне байланысты қажет болғаны рас. Мамандар пікірінше, енді Қорғас пен Ташкенттен басталған жүк легі Шымкент пен Қызылорда арқылы Сексеуілге тоғысады, әрі қарай Ақтау порты арқылы Бакуге жөнелтіледі.
– Ең маңыздысы, жобалар іске асқан соң жолдың өткізу қабілеті бірнеше есеге артып, қарсы бағытқа шығу салдарынан болатын жол-көлік оқиғаларының қаупі төмендейді. Сонымен қатар, жол жүру уақыты қысқарып, тасымал тиімділігі артады. Техникалық параметрлер халықаралық талаптарға сәйкестендіріліп, қозғалыс қауіпсіздігі мен көлік қатынасының жайлылығы едәуір жақсармақ. Ал кәсіпкерлікті дамыту мақсатында жол бойында сервистік аймақтарды жайластыру жоспарлы түрде жүреді, – дейді «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ облыстық филиалының директоры Жасұлан Керімқұлов.
Филиал директорының айтуынша, «Бейнеу-Сексеуіл» автомобиль жолының Қызылорда облысы аумағында 32 қиылыс, 17 кірме жол, 5 демалыс алаңы, 14 аялдама, 30 су өткізу құбыры жоспарланған. Екінші ірі жобаның бірі «Қызылорда-Сексеуіл» жолын қайта жаңғырту кезінде 9 жол айрығы, 14 көпір, жол бойында сервистік аймақтар қарастырылған. Бұл жобаның құны 832,8 млрд теңге. Құрылыс Сырдария, Жалағаш, Қармақшы, Қазалы, Арал аудандарының аумағын қамтиды.
Ал «Ұлғайсын-Сексеуіл» жобасы 312 шақырымдық құрылыс болып саналады. Құны 762 млрд теңгеге шыққан автожолдың 97 шақырымы біздің өңірден өтеді. Аталған үш жобаны іске асыру шартында бір жыл жобалау, үш жыл құрылыс жүретін болса, жеті жыл күтіп ұстау жұмыстары қарастырылған.
Ержан ҚОЖАС,
«Сыр бойы»
