Биыл ардақты ұстаз, білікті басшы, өнегелі азамат Жалғасбек Ормахановтың 75 жылдық мерейтойы болар еді… Өмірден ерте өткенмен, оның жарқын бейнесі, өнегелі ісі, еселі еңбегі әлі күнге дейін ұмытылмай келеді. Адамның ғұмыры жылмен емес, артына қалдырған еңбегімен, өнегесімен өлшенеді десек, ағайымыздың өмір жолы – шын мәнінде тағылым мен тәрбиенің, адал еңбек пен азаматтықтың шежіресі. Бұл белесті өзі көре алмаса да, елге сіңірген еңбегі, шәкірт жүрегінде қалған ұлағаты уақыт өткен сайын бедерленіп, асқақтай түсуде. Уақыт көші алға қарай қанша тез жылжыса да, оның салмақты сөзі, азаматтық болмысы, ұстаздық жолдағы ерен еңбегі ұмытылмай, ел есінде сақталып келеді.
Ағайымыздың өмір жолы – тағылымға толы тұтас бір дәуір. Саналы ғұмырын білім мен тәрбие саласына арнаған, бір буынның жүрегінде сақталған тұлға.
Жастайынан білімге құштар ол сол кездегі әйгілі ҚазМУ-дың (қазіргі Әл Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) тарих факультетіне оқуға түсті, ғұлама ғалымдардан дәріс тыңдады. Университет қабырғасында жүріп-ақ болашақ тағдырын айқындап, ұстаздық жолды таңдады.
Білім қуып, үлкен шаһарда қалып қоюға мүмкіндігі бола тұра, туған ауылындағы мектепке ұстаз болып оралуы оның азаматтық болмысының айғағы еді. Басты мақсаты елге, туған жерге қызмет ету, ұрпақ тәрбиелеу болды. Сол кездегі қазақтың маңдайалды университетін бітіріп, ауыл мектебіне келуін нағыз елжандылықтың белгісі дер едік. Ол қара басының қамынан гөрі, ұлт мұратын, ұрпақ тәрбиесін жоғары қоя білді.
Оқу орнын бітірген соң, 1976 жылы Жаңақорған ауданы Талап совхозындағы №54 Октябрь орта мектебіне жұмысқа орналасты. Мектеп табалдырығын жас ұстаз болып аттаған күннен бастап-ақ білім беруді жүрек ісі деп қабылдады. Тарих пәнін оқыта жүріп, оқушылардың бойына елге деген сүйіспеншілікті, ұлтына деген адалдықты, әр ісіне жауапкершілікті сіңіре білді.
Ұстаз – тек білім беруші ғана емес, ол тұлға қалыптастырушы тәлімгер. Жалғасбек ағай сондай сирек жандардың бірі еді. Жас ұстаздың бойындағы мәдениет, қарапайымдылық, өнерге деген құрмет сабақ берген шәкірттеріне өнеге болды.
Тоғызыншы сыныпта оқып жүрген кезімізде көктемгі өнер фестивалінде ағаймен бірге мектеп сахнасында ұстаз бен шәкірт болып, «Құстар қайтқанда» әнін орындағаным – менің өмірімдегі ең әсерлі сәттердің бірі.
Бұл әннің сөзін қазақ поэзиясының көрнекті өкілі Қадыр Мырза-Әли жазса, әуенін халқымыздың біртуар композиторы Нұрғиса Тілендиев шығарған. Терең мағынасы мен мұңлы әуені арқылы жүрекке жететін туынды ерекше мәнге ие. Сахнаға шығар алдындағы толқуымды ағайдың байсалды үні басып, сенім сыйлады.
Ол кісі бізге тек ән айтуды ғана емес, өнерді сүюді, өз-өзіңе сенуді үйретті. Ұстаз бен шәкірттің бір сахнада үндесуі рухани байланыстың көрінісі еді. Ән аяқталған сәтте көрермен соққан шапалақ үні ұзаққа созылды. Сол сәттегі бойымды кернеген қуаныш, толқу, мақтаныш сезімі әлі күнге дейін санамда жаңғырып тұрғандай.
Жылдар өтсе де, көктем келген сайын, құстар қайта оралған шақта, сол әнмен бірге ұстазымның бейнесі көз алдыма келеді. Берген тәлімі мен сенімі шәкірт жүрегінде мәңгі сақталатынын осыдан аңғарғандаймын.
Ол кісі, ең алдымен, шын мәніндегі ұстаз еді. Бізге сынып жетекшісі болып тағайындалғаннан бастап, сабағы да, сөзі де бәрімізге ерекше әсер қалдырды. Тарихты жаттатқызбай, жүрекке жеткізіп оқытатын. Әрбір тарихи оқиғаның астарынан жеке адамға, ұлтқа, халыққа тән тағдыр мен тағылым іздететін. «Өткенін білмеген ұрпақтың болашағы бұлыңғыр» деген қағиданы жиі қайталап отыратын.
Ол кісі жас болса да тәрбиеші ретінде әр баланың болашағына ерекше алаңдайтын. Сабақтан тыс уақытта да тәрбие ісіне бейжай қараған емес. Ағай бәрімізді кітап оқуға, ізденуге, елді, туған жерді сүюге үндейтін. Шынайы педагог ретінде қатал талап пен әкелік мейірімді қатар ұстай білді. Сол талаптың, сол сенімнің арқасында талай шәкірт өз өмір жолын дұрыс таңдады.
Оның басқаруындағы мектеп тек білім ордасы емес, тәрбие мен мәдениеттің ошағына айналды. Шәкірттері жетістікке жетіп, мектеп мерейін өсірді. Аз уақыттың ішінде оқушылар аудандық, облыстық байқаулар мен олимпиадаларда жетістікке жете бастады. Басшылық қызмет тек басқару емес, ұжымды біріктіру, бағыт беру, үлгі бола білу екенін көрсеткен де Жалғас ағай еді. Ол мектепті тек білім мен тәрбие ордасы ғана емес, бірлігі жарасқан берекелі отбасына айналдырып жібереді.
Мектептен кейін Қызылордадан жоғары білім алып, туған ауылыма қызметке келгенімде, кеше ғана өзіме сабақ берген ағайыммен әріптес атану бақыты бұйырды. Бұл – өмірдің сирек сыйы. Жалғас ағай маған шәкірт емес, жас маман ретінде қарап, ақыл-кеңесін айтып, бағыт-бағдар берген тәлімгерім болды. Қиын сәттерде сабырға шақырып, әр баланың жүрегіне жол табудың маңызын түсіндірді.
Бүгінгі 75 жылдық мерейтойы қарсаңында өзі арамызда жоқ болса да, ұстаз рухына тағзым етіп, оның артына қалдырған еселі еңбегі мен жарқын бейнесін құрметпен еске аламыз.
Ұлбала ӨТЕПҚЫЗЫ,
ағылшын тілі пәнінің мұғалімі,
еңбек ардагері
