Қала іргесіндегі «Қызылжарма» ауылдық округінің тарихы әріден басталады. Ауылдың орталығы бұрынғы «Комсомол», қазіргі «Қызылжарма» ауылы 1929 жылы құрылған. Бүгінде 10 мыңнан астам тұрғыны бар елді мекен көркейіп, өркендеп келеді. Қалаға жақын болғандықтан мұнда көшіп келушілер де көбейген. Сондықтан да ауылдың бас жоспары қайта қаралып, сарапқа түсуде.
Жалпы аумағы 32 мың гектар ауылдық округте жаңадан стадион, мектеп, балабақша салынады. Бүгінде 280 орындық балабақша, екі мектеп, мәдениет үйі бар. Тұрғындар санының көбеюіне байланысты бұл мекемелер көп адамды қамти алмайды. Сондықтан жаңа бас жоспарға сәйкес тағы да мемлекеттік мекемелер салынады.
Ауыл тұрғыны, ақсақалдар кеңесінің төрағасы Молдашбек Ордабаев кезінде Сырдария ауданына қараған «Қызылжарма» тарихынан сыр шертеді.
– Бұрын барлық шаруашылық нысан жұмыс істеп, жергілікті тұрғындар сол жерде еңбек ететін. Кейін жағдай біршама қиындады. Бірақ тұрғындар жеке кәсіпке тез бейімделіп аяққа тұрып кетті. Міне, өздеріңіз көріп отырғандай, ауылда газ, жарық мәселесі шешімін тапқан. Халыққа қызмет көрсететін мекеме де көбейді, 10 мыңнан астам тұрғын бар. Жыл сайын қоныс аударушы саны артып келеді. Ауызбірлігі мол ауылда қай істі де келісіп, ақылдасып жасаймыз. Бір сөзбен айтқанда, берекелі тіршілік кешіп отырған жайымыз бар, – дейді ақсақал.
Биылғы алғашқы төрт айда инфрақұрылымды жаңарту, кәсіпкерлікті қолдау, әлеуметтік қорғау және жер қатынастары салаларында ауқымды жұмыстар атқарылған. Халықтың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған жобалар кезең-кезеңімен жүзеге асырылып, ауыл келбетін жақсарту мен тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыруға басымдық берілуде.
Инфрақұрылым дамып келеді
Ауылдық округте елді мекендерді абаттандыру мен көгалдандыру бағытында біршама жобалар қолға алынған. Осы мақсатқа қалалық бюджеттен 5 млн теңге бөлініп, Бесарна, Тентекөзек және Қоңыртөбе көшелеріне түнгі жарық орнатылған. Бұл жұмыстар ауыл көшелерінің қауіпсіздігін арттырып, тұрғындарға қолайлы жағдай жасауға мүмкіндік берді.
Сонымен қатар, жарықтандыру бағаналарын күтіп-ұстауға 45,6 млн теңге қаралып, мердігер мекемелер жұмыс атқаруда. Ауылдың санитарлық тазалығын қамтамасыз етуге де ерекше көңіл бөлінетіні көрініп тұр. Бұл бағытқа 20,1 млн теңге бөлініп, санитарлық тазалық жұмыстары тұрақты жүргізілуде.
Балалардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру мақсатында ауылдағы Ұстабаев көшесінде 22 млн теңгеге балалар ойын алаңының құрылысы басталды. Құрылыс жұмыстарын «Ай-Дан» жеке кәсіпкерлігі жүргізуде.
Жол инфрақұрылымын дамыту бойынша да ірі жобалар бар. Облыстық бюджеттен 14 көшені қайта жаңғыртуға 1 млрд 474 млн теңге бөлінген. Атап айтқанда, Мейірманов, Алмағанбетов, Ділдебаев, Абсадов, Ибраева, Құлжанов, Нақыпұлы, Қараарын, Төсбұлақ, Алтықұлаш, Терісақпай, Күркіреуік, Тереңсай және Қаратау көшелері жөнделіп жатыр. Жобаны «Қызылорда жолдары» және «Ақнұр Авто» ЖШС жүзеге асыруда.
Бұдан бөлек, 67 көшедегі 50 шақырым электр желілерін жаңғыртуға республикалық бюджеттен 1 млрд 915 млн теңге бөлініп, қазіргі таңда «Сәт сервис» ЖШС жұмысы қарқын алған.
Ауыл ішін ақсақалдармен және әкім Шәріп Әбдірахмановпен бірге аралап, әлеуметтік нысандар құрылысымен таныстық. Көшелер тегіс, жаңадан жөнделген, жаяу жүргіншілер жолы да салынған. Әкімнің айтуынша, алдағы кезеңде де жұмыс жалғасады. Жергілікті бюджеттен бөлінетін 12,2 млн теңгеге Батырбаев тұйығы, Бесарна, Тентекөзек және Қоңыртөбе көшелеріне тас төсеу жоспарланған. Сондай-ақ орталық көшелерге 40 жол белгісі орнатылып, таңбалар салынады. Бұл мақсатқа 4 млн теңге қарастырылған.
– Автомобиль жолдарының ой-шұңқырларын жөндеуге 3,8 млн теңге бөлініп, ағымдағы жөндеу жүргізіледі. Ал Абай көшесіндегі тағы бір балалар ойын алаңына 22 млн теңге бағытталмақ. Биылғы төрт айда 890 млн 913 мың теңге қаржы қаралып, оның 890 млн 828,2 мың теңгесі, нәтижесінде бюджет қаржысы 100 пайыз игерілді, – дейді ауыл әкімі.
Кәсіпкерлік – ауыл экономикасының қозғаушы күші
Қызылжарма ауылдық округінің жалпы жер көлемі 32 232 гектар, 9426 адам тұрады, белсенді халық саны 6 455 адам, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар саны 1 092 адам болса, ресми жұмыссыздар саны 20 адам.
Шаруасы жылдан-жылға көркейген елді мекенде ірі кәсіпорындар болмаса да, есесіне шағын кәсіпкерлік жақсы дамыған. Дүкен, монша, шаштараз, кондитерлік цех, дәріхана, оқу орталығы, мейрамхана ашқандар бар. Жастар да кәсіпке машықтанған. Ауылдық округте 406 кәсіпкерлік нысан жұмыс істейді. Оның ішінде 176 мал шаруашылығы, 30 дүкен, 6 тігін, 5 дәнекерлеу цехы, 11 көлік тасымалы, 2 оқу орталығы, 2 жеке балабақша, кондитерлік цех, мейрамхана, асхана және өзге де кәсіп нысандары бар.
Мемлекеттік бағдарламалар аясында да қолдау көрсетілуде. «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ арқылы «Іскер» бағдарламасы бойынша 14,2 млн теңгенің 3 жобасының құжаттары жинақталуда. Ал «Қызылорда» өңірлік инвестициялық орталығы» микроқаржы ұйымы арқылы 10 млн теңгенің бір жобасы комиссия қарауына ұсынылған. Сонымен бірге, жаңа бизнес идеяларды жүзеге асыруға арналған мемлекеттік гранттар бойынша 15 жоба жоспарланып отыр. «Байқоңыр» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы арқылы 13,2 млн теңгенің 2 жобасы қолдау тауып, тағы 4 жоба комиссия қарауына жолданған. Кәсіпкерлік дағдыларын арттыру мақсатында «Бизнес-Бастау» оқу курсы аясында 34 ауыл тұрғыны білім алып, сертификат иеленді.
Жалпы алғанда, Қызылжарма ауылдық округінде жүзеге асырылып жатқан жұмыстар ауылдың инфрақұрылымын жаңғыртып қана қоймай, тұрғындардың тұрмыс сапасын арттыруға, кәсіпкерлікті дамытуға және әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған. Алдағы уақытта да жүйелі жобалар кезең-кезеңімен іске аса бермек.
Айсәуле ҚАРАПАЕВА,
«Сыр бойы».
Суреттерді түсірген
Нұрболат НҰРЖАУБАЙ
