Базарбай Асанбайұлы Атабаевпен таныстығым студенттік жылдардан бастау алады. Мен 1964 жылы Алматы мемлекеттік медицина институтына оқуға түскен кезде, ол осы оқу орнында төртінші курста білім алып жүрген еді. Студент кезінен-ақ қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, факультет өміріндегі барлық маңызды іс-шаралардың бел ортасында жүретін. Оның ұйымдастырушылық қабілеті мен белсенділігі сол кездің өзінде көпшілікке үлгі болатын.
Оқуымызды аяқтағаннан кейін Қызылордаға 19 интерн бірге келдік. Сол кезеңде топ жетекшісі ретінде ұйымдастыру жұмыстарына жауапты болдым. Жас мамандарды жұмысқа орналастыру мәселесінде Базарбай Атабаевтың көмегіне жүгіндік. Өйткені ол адамдарға қолдау көрсетуді, олардың мәселесін шешуге атсалысуды азаматтық парыз деп білетін.
Бұл қасиеті балалық шағынан қалыптасқан деп ойлаймын. Өмірдің қиындықтарын ерте көрген ол туған әпкесіне әрдайым қамқор болып, отбасы алдындағы жауапкершілікті терең сезініп өсті. Сол себепті де айналасындағы адамдарға жанашырлық танытып, көмек қолын созуға әрдайым дайын тұратын.
1989 жылдың 29 маусымында біз жаңадан ашылған облыстық жұқпалы аурулар ауруханасына көшіп келдік. Сол кезде Базарбай Асанбайұлы Атабаев маған бас дәрігердің орынбасары әрі реанимация бөлімінің меңгерушісі қызметтерін ұсынды. Алайда өз мамандығым бойынша ішек инфекциялары бөлімін басқаруды жөн көрдім. Дегенмен арада он ай өткен соң, реанимация бөлімінің меңгерушісі қызметіне кірістім.
Кадр таңдауда ерекше көрегендік танытатын. Ол кәсіби мүмкіндікті ғана емес, адами қасиеттерді де жоғары бағалайтын. Кімнің қандай іске қабілетті екенін дәл анықтап, мамандарды дұрыс бағыттай білетін. Жеті жылдан астам уақыт реанимация бөлімін басқардым. Бұл өте жауапты әрі ауыр жұмыс болатын. Сол кезеңде әрдайым қолдау көрсетіп, қиын сәттерде жігерлендіріп отырды. Қызмет барысында кездескен қиындықтардан қажып, жұмыстан кеткім келген кездер де болды. Бірақ ол әріптестерінің көңіл күйін түсініп, дер кезінде қолдау білдіре алатын басшы еді.
Бір күні маған: «Біздің облыста жұқпалы аурулар қызметінің қалыптасу тарихы жүйеленбеген екен. Біз осы олқылықтың орнын толтыруымыз керек» деген ұсынысын айтты. Бұл жұмыстың ауқымды екенін, көптеген архив құжаттарын зерттеу қажеттігін жеткіздім. Алайда ол алға қойған мақсатынан ешқашан бас тартпайтын.
Оның бастамасымен ең белсенді қызметкерлерден жұмыс тобы құрылып, біз бір ай бойы архив қорында жұмыс істедік. Денсаулық сақтау саласына қатысты құжаттарды зерттеп, облыстағы инфекциялық қызметтің қалыптасу және даму тарихын жинақтадық. Соның нәтижесінде аурухананың 10 жылдық мерейтойына орай «Қызылорда облысының инфекциялық қызметінің қалыптасуы» атты кітап жарық көрді. Бұл еңбек – ең алдымен, Базарбай Асанбайұлы Атабаевтың идеясы мен табандылығының нәтижесі.
Кітаптың жарық көруіне қосқан үлесім үшін Құрмет грамотасымен марапатталдым. Дегенмен біздің басты мақсатымыз – марапат алу емес, халық денсаулығы жолында қызмет ету және пайдалы бастамаларды жүзеге асыру.
Оның медицина саласындағы тағы бір маңызды еңбегі – плазмаферез әдісін тәжірибеге енгізуі. Сол кезеңде вирусты гепатиттің ауыр түрлерімен сырқаттанған науқастар саны артып, өлім-жітім көрсеткіші жоғарылаған еді. Осындай жағдайда плазмаферез әдісін қолдану арқылы науқастардың қанын тазарту емнің тиімділігін арттыруға мүмкіндік берді. Бұл күрделі әрі ұзақ уақытты талап ететін жұмыс болатын. Кейбір науқастарға бірнеше сағат бойы аппараттық ем жүргізілетін.
Зейнет жасына жетіп, еңбек демалысына шығуды жоспарлап жүргенімде, мерейтойлық жиындардың бірінде көп жылғы еңбегімді жоғары бағалап, алдағы уақытта облыста гепатологиялық орталық ашу жоспары бар екенін айтты. Сол орталыққа жетекшілік етуді маған ұсынды.
Ол кезде мұндай орталық облыс көлемінде мүлдем болмаған еді. Базарбай Атабаевтың бастамасымен өңірдегі алғашқы гепатологиялық орталық ашылды. Жаңа бағыттағы бұл жұмыс бастапқыда бейтаныс болғанымен, кейін оның маңыздылығын толық түсіндім. Алғашқы кезде орталықта 49 науқас есепте тұрса, кейін олардың саны 500-ге дейін жетті. Бұл В және С вирусты гепатитімен ауыратын адамдарға жүйелі бақылау жүргізуге, кеңес беруге және тиімді ем ұйымдастыруға мүмкіндік берді.
Орталық жұмысының сапалы жолға қойылуы үшін мен арнайы оқудан өтіп, тәжірибе жинадым. Базарбай Асанбайұлы да бұл бағыттағы жұмыстарды зерттеп, басқа өңірлердің тәжірибесін саралап, әрдайым қолдау көрсетіп отырды. Сол жылдары С гепатитін емдеу өте қымбат болатын. Бір ғана дәрінің құны ондаған мың теңге, толық емдеу курсы бірнеше жылға созылатын. Бүгінде мемлекет тарапынан көрсетілетін қолдаудың арқасында бұл қызметтер халыққа қолжетімді болып отыр. Мұның негізінде кезінде құрылған гепатологиялық орталықтың да үлесі бар деп есептеймін.
Базарбай Асанбайұлы ұжымдағы әрбір қызметкерді бағалай білетін. Ол адамдарды қызметіне немесе лауазымына қарай бөлмейтін, барлығына бірдей құрметпен қарайтын. Әділдігімен, адамгершілігімен және кәсіби біліктілігімен ерекшеленген басшы ретінде әріптестерінің зор құрметіне ие болды.
Оның медицина саласына сіңірген еңбегі мен тәрбиелеген шәкірттері – бүгінгі денсаулық сақтау жүйесінің маңызды жетістіктерінің бірі. Базарбай Асанбайұлы Атабаевтың жарқын бейнесі мен игі істері әріптестерінің жүрегінде әрдайым сақталады.
Сапаркүл ҚҰДИЯРОВА,
медицина саласының ардагері
